Amazon âm thầm xây một đế chế chip 20 tỷ đô ngay dưới chân NVIDIA
Trong khi cả làng công nghệ đổ dồn sự chú ý vào NVIDIA, OpenAI hay các đợt IPO đình đám của SpaceX, có một con số ít người để ý nhưng lại đáng giá hơn nhiều thương vụ ồn ào cộng lại: mảng chip riêng của Amazon vừa vượt mốc doanh thu nội bộ 20 tỷ đô một năm, và nếu Amazon bán chip ra ngoài như những hãng chip thông thường vẫn làm, con số đó sẽ nhảy lên khoảng 50 tỷ đô. Đây là điều Andy Jassy, tổng giám đốc điều hành Amazon, tự nói ra trong buổi báo cáo kết quả kinh doanh quý 1 năm 2026, và nó đủ để đưa Amazon vào nhóm ba hãng chip trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới, dù ít ai coi Amazon là một hãng bán dẫn.
Con số nói lên điều gì
Chip nhà làm của Amazon Mảng bán dẫn tùy biến (custom silicon) của Amazon gồm ba dòng sản phẩm chính: vi xử lý đa dụng Graviton, chip huấn luyện trí tuệ nhân tạo Trainium, và chip bảo mật Nitro chuyên xử lý các tác vụ nền cho hạ tầng đám mây. Theo lời Jassy, mảng này đang tăng trưởng hơn 100% mỗi năm, và Amazon hiện nắm giữ hơn 225 tỷ đô giá trị cam kết doanh thu cho riêng dòng Trainium. Để dễ hình dung mức độ đột biến này, Jassy so sánh trực tiếp với lịch sử của chính AWS: ba năm đầu sau khi AWS ra mắt, mảng này chỉ đạt doanh thu 58 triệu đô một năm, còn ba năm đầu của làn sóng AI hiện tại, riêng doanh thu AI của AWS đã vượt 15 tỷ đô, gấp gần 260 lần.
Ai đang xếp hàng mua Trainium
Điều khiến câu chuyện này thú vị không chỉ nằm ở quy mô, mà ở việc ai đang đặt hàng. OpenAI cam kết sử dụng khoảng 2 gigawatt công suất Trainium thông qua AWS để vận hành các mô hình tiên tiến nhất của mình, hợp đồng sẽ tăng tốc từ năm 2027. Anthropic còn đi xa hơn, cam kết đảm bảo tới 5 gigawatt công suất Trainium hiện tại và các thế hệ tương lai để huấn luyện và vận hành mô hình. Đây là hai phòng thí nghiệm AI hàng đầu thế giới, và cả hai đều đang phụ thuộc một phần đáng kể vào hạ tầng của một đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong mảng đám mây.
OpenAI là một trong những hãng cam kết sử dụng Trainium thông qua AWS Bên cạnh đó, Meta ký thỏa thuận triển khai hàng chục triệu lõi Graviton cho các tác vụ AI có khả năng tự hành động (agentic AI), còn Uber dùng cả Graviton4 lẫn Trainium3 cho nền tảng gọi xe và giao hàng của mình. Theo Jassy, lý do Meta chọn Graviton nằm ở việc con chip này mang lại hiệu năng trên giá thành tốt hơn tới 40% so với bất kỳ vi xử lý x86 nào khác, và hiện được 98% trong số 1.000 khách hàng lớn nhất của EC2, dịch vụ máy chủ ảo của AWS, sử dụng.
Vì sao mô hình của Amazon khác Google hay Meta
Google xây TPU, Meta xây MTIA, OpenAI mới đây cũng tự làm chip Jalapeño cùng Broadcom, nhưng cách Amazon tiếp cận có một điểm khác biệt quan trọng: họ không bắt đầu từ tham vọng cạnh tranh với NVIDIA, mà từ nhu cầu vận hành nội bộ khổng lồ của chính AWS, rồi mới biến năng lực đó thành một dòng doanh thu riêng. Trainium2, thế hệ hiện tại, có hiệu năng trên giá thành tốt hơn khoảng 30% so với các GPU tương đương và đã gần như bán hết. Trainium3 vừa bắt đầu giao hàng từ đầu năm 2026, hiệu năng trên giá thành tốt hơn Trainium2 thêm 30 đến 40%, và cũng gần như được đặt trước toàn bộ. Ngay cả Trainium4, thế hệ còn cách khoảng 18 tháng nữa mới có mặt rộng rãi, phần lớn công suất cũng đã được giữ chỗ. Nói cách khác, Amazon đang bán một thứ chưa kịp sản xuất xong, và vẫn có người mua.
Bức tranh lớn hơn phía sau con số
Câu chuyện chip chỉ là một phần của một quý kinh doanh ấn tượng hơn của Amazon. Doanh thu tổng quý 1 năm 2026 đạt 181,5 tỷ đô, tăng 17% so với cùng kỳ, còn riêng AWS đạt 37,6 tỷ đô, tăng 28%, mức tăng trưởng nhanh nhất trong 15 quý liên tiếp. Nền tảng Bedrock, dịch vụ truy cập các mô hình nền tảng của AWS, xử lý lượng token trong quý 1 nhiều hơn tổng của tất cả các năm trước cộng lại, còn chi tiêu của khách hàng trên nền tảng này tăng 170% chỉ trong một quý. Lợi nhuận ròng của Amazon đạt 30,3 tỷ đô, tăng mạnh so với 17,1 tỷ đô cùng kỳ năm ngoái, dù một phần không nhỏ trong đó đến từ khoản lãi 16,8 tỷ đô ghi nhận nhờ khoản đầu tư vào chính Anthropic, tức là Amazon đang hưởng lợi kép, vừa bán hạ tầng cho Anthropic, vừa lãi từ cổ phần trong công ty đó.
Bối cảnh rộng hơn cũng đáng nhắc tới: TSMC, xưởng gia công chip lớn nhất thế giới, đang kín lịch sản xuất tới tận năm 2027, buộc hàng loạt hãng lớn từ NVIDIA đến Tesla phải tìm thêm nguồn cung thay thế, trong đó Samsung là một lựa chọn được nhắc đến nhiều. Trong bối cảnh đó, việc Amazon đã có sẵn một chuỗi cung ứng chip vận hành trơn tru, phục vụ chính nhu cầu khổng lồ của mình, trở thành một lợi thế không nhỏ. NVIDIA có lẽ chưa cần lo lắng ngay lập tức, vì nhu cầu GPU đa dụng vẫn đang vượt xa nguồn cung của cả ngành. Nhưng khi ngày càng nhiều hãng công nghệ lớn tự tay xây năng lực tính toán cho riêng mình, câu hỏi không còn là liệu NVIDIA có mất khách hay không, mà là phần bánh chip AI trong tương lai sẽ được chia lại theo tỷ lệ nào, và liệu người thắng cuộc có phải luôn là cái tên ồn ào nhất trên mặt báo.