Apple kiện OpenAI: "đánh cắp bí mật thương mại"
Ngày 10/7/2026, Apple chính thức nộp đơn kiện OpenAI lên Tòa án Liên bang Hoa Kỳ tại Quận Bắc California, cáo buộc công ty tạo ra ChatGPT đã đánh cắp bí mật thương mại thông qua hai cựu nhân viên của mình, đồng thời vi phạm hợp đồng đã ký. Đây là một trong những vụ kiện gây chấn động nhất giới công nghệ năm nay, không chỉ vì quy mô hai bên liên quan mà còn vì nó phơi bày sự rạn nứt sâu sắc giữa hai công ty từng là đối tác.
Từ đối tác thành đối thủ
Trước khi trở thành hai bên đối đầu trên tòa án, Apple và OpenAI từng hợp tác khá chặt chẽ: ChatGPT được tích hợp vào hệ sinh thái Apple Intelligence để hỗ trợ các tính năng trí tuệ nhân tạo trên iPhone. Tuy nhiên mối quan hệ này rạn nứt dần. Đến đầu năm 2026, Apple được cho là đã chuyển hướng sang dùng mô hình Gemini của Google cho một số tính năng AI thay vì phụ thuộc vào OpenAI. Tình hình càng căng thẳng hơn khi tới tháng 5/2026, chính OpenAI được cho là đã cân nhắc khởi kiện ngược lại Apple với cáo buộc vi phạm hợp đồng. Vụ kiện ngày 10/7 vừa qua, do đó, là đỉnh điểm của một chuỗi va chạm chứ không phải một sự việc bột phát. Nhưng động cơ sâu xa hơn có lẽ nằm ở việc hai công ty giờ đây không còn là đối tác mà đã trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp trong mảng phần cứng. OpenAI, dưới sự dẫn dắt của Sam Altman, đang theo đuổi tham vọng tạo ra "một thế hệ thiết bị AI mới có thể thay thế smartphone" — nói cách khác là cạnh tranh thẳng vào chính sản phẩm cốt lõi của Apple. Có thông tin cho rằng OpenAI thậm chí đang phát triển một chiếc smartphone riêng, dự kiến ra mắt khoảng năm 2028.
Hai cựu nhân viên Apple ở trung tâm vụ kiện
Đơn kiện của Apple tập trung vào hai cá nhân cụ thể. Người đầu tiên là Tang Tan, người đã có 24 năm làm việc tại Apple, giữ vị trí Phó chủ tịch phụ trách thiết kế sản phẩm cho iPhone và Apple Watch — tức là một trong những nhân vật cấp cao nhất từng nắm giữ các bí mật thiết kế phần cứng quan trọng nhất của Apple. Tan rời Apple vào tháng 2/2024, cùng nhà thiết kế huyền thoại Jony Ive đồng sáng lập công ty io Products, và hiện đang giữ chức Giám đốc Phần cứng (Chief Hardware Officer) của OpenAI.
Hình: https://ohmygeek.net/, người thứ 2 từ phải qua là Tang Tan Theo đơn kiện, Tan bị cáo buộc đã sử dụng tên mã các dự án bí mật của Apple trong quá trình tuyển dụng nhân sự cho OpenAI, thậm chí yêu cầu ứng viên phỏng vấn mang theo linh kiện phần cứng thật của Apple để trình bày kiểu "show and tell". Apple còn cáo buộc Tan sở hữu và phát tán cho các nhân viên mới của OpenAI những tài liệu mô tả quy trình bảo mật nội bộ của Apple — thứ giúp người khác biết cách "né" các biện pháp an ninh khi rời công ty. Người thứ hai là Chang Liu, một kỹ sư điện hệ thống cấp cao với 8 năm kinh nghiệm tại Apple, gia nhập OpenAI vào tháng 1/2026. Liu bị cáo buộc đã khai thác một lỗ hổng bảo mật nội bộ để tải về một bộ tài liệu kỹ thuật dài hơn 1.000 trang, chứa chi tiết về quy trình sản xuất bo mạch mạch điện, đồng thời giữ lại một chiếc laptop của công ty sau khi đã nghỉ việc. Ngoài ra, đơn kiện còn nêu một tình tiết đáng chú ý khác: OpenAI bị cáo buộc đã "qua mặt" một đối tác gia công của Apple để công ty này thực hiện một kỹ thuật hoàn thiện bề mặt kim loại vốn là bí quyết độc quyền của Apple, đồng thời liên hệ với các nhà cung cấp linh kiện bằng chính thuật ngữ nội bộ mà chỉ người từng làm việc tại Apple mới biết.
io Products và tham vọng phần cứng AI của OpenAI
Một mắt xích quan trọng trong vụ kiện là io Products — công ty thiết kế do Jony Ive và Tang Tan đồng sáng lập, được OpenAI mua lại với giá 6,4 tỷ USD vào tháng 5/2025. Thương vụ này đưa toàn bộ năng lực thiết kế phần cứng cấp cao của Ive về tay OpenAI, phục vụ cho việc phát triển một thiết bị AI đồng hành (AI companion device) hoàn toàn mới — được xem là dự án phần cứng chủ lực tiếp theo của công ty, và cũng là sản phẩm cạnh tranh trực diện với các thiết bị của Apple. Đáng chú ý, io Products bị nêu tên là bị đơn trong vụ kiện cùng với OpenAI, Tang Tan và Chang Liu, nhưng bản thân Jony Ive lại không bị nêu đích danh trong đơn kiện, dù ông là người đứng sau toàn bộ định hướng thiết kế của công ty này.
Apple muốn gì từ vụ kiện
Theo nội dung đơn kiện, Apple yêu cầu tòa án ra lệnh cấm OpenAI tiếp tục sử dụng hoặc tiết lộ các bí mật thương mại bị cáo buộc đánh cắp, buộc trả lại toàn bộ tài liệu và dữ liệu liên quan, yêu cầu các bên bảo toàn mọi bằng chứng liên quan đến vụ việc, đồng thời đòi bồi thường thiệt hại. Đơn kiện cũng nêu rằng Apple đã lần đầu đặt vấn đề với OpenAI từ tháng 2/2026 nhưng không nhận được phản hồi thỏa đáng, và chính điều đó khiến Apple quyết định đưa vụ việc ra tòa. Một câu trong đơn kiện được trích dẫn khá nhiều trên báo chí là việc Apple mô tả họ "không có khả năng nhìn thấy những gì đang diễn ra sau cánh cửa đóng kín" tại OpenAI — cho thấy mức độ nghi ngờ sâu sắc của Apple về quy mô của hành vi bị cáo buộc.
OpenAI phản ứng ra sao
Tính đến thời điểm các báo lớn như CNBC, TechCrunch, Axios, CNN đưa tin (ngày 10/7/2026), OpenAI, Jony Ive và io Products đều chưa đưa ra bình luận chính thức nào về vụ kiện. Nhiều hãng tin mô tả đây vẫn là một câu chuyện đang tiếp diễn (developing story), nên các diễn biến tiếp theo — bao gồm phản hồi chính thức từ phía OpenAI, khả năng hòa giải, hay việc tòa án có chấp thuận yêu cầu cấm tạm thời của Apple hay không — nhiều khả năng sẽ còn được cập nhật trong thời gian tới. Nguồn tham khảo: