Apple thua kiện EU: Tòa án Luxembourg giữ nguyên mác "gatekeeper" cho App Store và iOS
Ngày 8/7/2026 — Tòa án Tổng hợp Liên minh châu Âu (General Court, trụ sở tại Luxembourg) đã bác toàn bộ đơn kiện của Apple nhằm lật ngược việc App Store và hệ điều hành iOS bị Ủy ban châu Âu (EC) xếp vào diện "gatekeeper" (người gác cổng) theo Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (Digital Markets Act – DMA). Đây là một trong những thất bại pháp lý lớn nhất của Apple tại châu Âu kể từ khi DMA có hiệu lực, củng cố thêm quyền lực giám sát của Brussels đối với các nền tảng công nghệ lớn.
Tóm tắt vụ việc
Tòa tuyên: "Tòa án Tổng hợp bác các đơn kiện của Apple liên quan đến việc công ty này bị chỉ định là gatekeeper đối với App Store và iOS." Phán quyết khẳng định cách tiếp cận của Ủy ban châu Âu là đúng luật khi coi năm cửa hàng ứng dụng của Apple — trên iPhone, iPad, Mac, Apple TV và Apple Watch — là một dịch vụ nền tảng cốt lõi duy nhất, vì tất cả đều phục vụ cùng một chức năng: kết nối nhà phát triển ứng dụng với người dùng cuối để phân phối phần mềm. Trong vụ kiện, Apple đưa ra ba nhóm khiếu nại chính:
Với hai khiếu nại đầu, tòa bác thẳng, giữ nguyên quyết định của EC. Với khiếu nại về iMessage, tòa cho rằng đơn kiện này không có cơ sở để xét xử (inadmissible), vì bản thân iMessage chưa từng được đưa vào một quyết định chỉ định chính thức nên chưa tạo ra hiệu lực pháp lý ràng buộc.
Bối cảnh: Apple bị dán nhãn "gatekeeper" từ năm 2023
DMA là đạo luật cạnh tranh số có hiệu lực từ năm 2022–2023, nhằm ngăn các tập đoàn công nghệ khổng lồ (gọi là "gatekeeper") lạm dụng vị thế kiểm soát các kênh phân phối số để bóp nghẹt cạnh tranh. Ngày 5/9/2023, Ủy ban châu Âu chính thức chỉ định Apple là gatekeeper đối với App Store và iOS (cùng một số dịch vụ khác), buộc hãng phải:
Riêng hai dịch vụ Apple Ads và Apple Maps đã được gỡ khỏi danh sách gatekeeper từ ngày 5/2/2026 sau khi EC xác định chúng không còn đáp ứng ngưỡng quy mô/ảnh hưởng thị trường, nhưng App Store và iOS — hai mục tiêu chính của vụ kiện vừa thua — vẫn giữ nguyên vị thế gatekeeper.
Apple đã nhiều lần bị xử phạt vì vi phạm DMA
Phán quyết ngày 8/7/2026 không đứng riêng lẻ mà nằm trong chuỗi các động thái siết chặt của EU với Apple:
Theo DMA, mức phạt tối đa cho vi phạm có thể lên tới 10% doanh thu toàn cầu hằng năm của doanh nghiệp vi phạm, và có thể tăng lên 20% nếu tái phạm nhiều lần. Ngoài ra, EC có thể áp phạt định kỳ hằng ngày lên tới 5% doanh thu bình quân ngày trong thời gian doanh nghiệp chưa khắc phục vi phạm.
Phản ứng của các bên
Apple giữ lập trường phản đối gay gắt, tuyên bố: "Chúng tôi tin chắc rằng phạm vi điều chỉnh của DMA vượt quá những gì hợp pháp và tương xứng, đe dọa xói mòn hàng thập kỷ bảo vệ quyền riêng tư và an ninh mà chúng tôi đã xây dựng, khiến người dùng của chúng tôi dễ bị tổn thương trước những rủi ro mới." Hãng lập luận việc buộc mở sideloading và tương tác sâu với thiết bị bên thứ ba tạo ra lỗ hổng bảo mật, đồng thời cho rằng một số yêu cầu kỹ thuật của EC thực chất buộc Apple phải tiết lộ công nghệ độc quyền. Giới phát triển và đối thủ phản ứng trái chiều: Epic Games (qua CEO Tim Sweeney) trước đó từng gọi kế hoạch tuân thủ của Apple là "có ác ý" vì vẫn duy trì các loại phí cài đặt mới, trong khi Spotify hoan nghênh các phán quyết siết Apple như một bước tiến cho quyền lựa chọn của người tiêu dùng. Giới chuyên gia bảo mật bày tỏ lo ngại việc mở rộng sideloading trên diện rộng có thể làm tăng rủi ro lừa đảo (phishing) và phần mềm độc hại nếu không có cơ chế kiểm soát thay thế phù hợp.
Apple còn đường nào để kháng cáo?
Apple vẫn có quyền kháng cáo phán quyết này lên Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) — cấp xét xử cao nhất của khối — nhưng chỉ giới hạn ở các vấn đề pháp lý (points of law), không được xét lại tình tiết vụ việc. Theo thông lệ, các thủ tục phúc thẩm tại CJEU thường kéo dài nhiều năm, và quyết định của Tòa án Tổng hợp vẫn có hiệu lực thi hành trong lúc chờ kháng cáo, trừ khi tòa chấp thuận biện pháp khẩn cấp tạm hoãn thi hành (interim relief) — điều hiếm khi xảy ra trong các vụ việc dạng này. Nói cách khác, Apple gần như chắc chắn phải tiếp tục tuân thủ các nghĩa vụ gatekeeper ngay cả khi tiến hành kháng cáo.
Ý nghĩa và tác động
Phán quyết ngày 8/7/2026 mang tính biểu tượng lớn vì đây là lần đầu tiên tòa án cấp cao của EU chính thức xác nhận tính hợp pháp của việc chỉ định Apple là gatekeeper đối với App Store và iOS — nền tảng pháp lý cho toàn bộ chuỗi các quyết định xử phạt và yêu cầu tuân thủ mà EC đã và sẽ tiếp tục áp dụng với Apple. Về ngắn hạn, phán quyết không tạo thêm nghĩa vụ tuân thủ mới nào ngoài những gì Apple đã phải thực hiện từ năm 2023, nhưng nó dập tắt hy vọng của Apple về việc thoát khỏi khung pháp lý DMA bằng con đường tố tụng.
Các mốc thời gian chính
5/9/2023EC chính thức chỉ định Apple là gatekeeper (App Store, iOS...) theo DMA 19/3/2025EC ban hành thông số kỹ thuật yêu cầu tương tác (interoperability) 23/4/2025EC phạt Apple 500 triệu euro vì vi phạm quy tắc chống điều hướng ngược 19/9/2025EC bác 5 đề nghị miễn trừ kỹ thuật của Apple 7/7/2025Apple kiện khoản phạt 500 triệu euro lên Tòa án Tổng hợp (vụ T-438/25, chưa có phán quyết) 5/2/2026Apple Ads và Apple Maps được gỡ khỏi danh sách gatekeeper 8/7/2026Tòa án Tổng hợp Luxembourg bác đơn kiện của Apple về việc bị chỉ định gatekeeper đối với App Store và iOS Lưu ý: Vụ kiện đòi hủy khoản phạt 500 triệu euro (T-438/25) vẫn đang chờ xét xử riêng và chưa có phán quyết cuối cùng tính đến thời điểm bài viết.