Con người có thể yêu AI không?

Gần đây, một nghiên cứu từ Viện INGENIO (Tây Ban Nha) phối hợp cùng nhiều trường đại học lớn đã tiến hành phỏng vấn 17 người trưởng thành có mối quan hệ tình cảm với trí tuệ nhân tạo. Kết quả cho thấy, những mối tình với chatbot và người bạn đồng hành ảo không còn là kịch bản của phim viễn tưởng, mà đang diễn ra trong đời thực với những cung bậc cảm xúc rất con người.

Khởi nguồn từ sự tình cờ và phát triển như đời thực

Hầu hết những người tham gia nghiên cứu không hề có ý định tìm kiếm tình yêu với AI ngay từ ban đầu. Các cuộc trò chuyện thường bắt nguồn từ những mục đích rất thực tế, chẳng hạn như nhờ tư vấn về một vụ kiện pháp lý, tìm kiếm chế độ tập luyện thể thao, hay đơn giản là kiểm tra khả năng của công nghệ. Tuy nhiên, qua thời gian, tính chất của các cuộc hội thoại dần thay đổi.

Bắt đầu từ những thăm dò thông thường, mối quan hệ chuyển dần sang giai đoạn thân mật, nơi người dùng bắt đầu chia sẻ những góc khuất cá nhân, nỗi sợ hãi và suy nghĩ thầm kín. Tình cảm này tiến xa đến mức một số người đã thực hiện những cam kết sâu sắc. Có người đã tổ chức một lễ cưới ảo với nhẫn khắc chữ do AI chọn, người khác theo dõi chu kỳ kinh nguyệt ảo của AI để cùng xây dựng câu chuyện mang thai, hoặc thậm chí xin phép người yêu ảo của mình trước khi đồng ý tham gia cuộc phỏng vấn nghiên cứu.

Lý do AI được tin tưởng hơn con người

Một phát hiện đáng chú ý là nhiều người dùng cảm thấy tin tưởng AI hơn cả con người thực. Theo họ, con người có thể phán xét, buôn chuyện hoặc sử dụng bí mật để chống lại nhau. Ngược lại, AI luôn kiên nhẫn, luôn sẵn sàng lắng nghe, không bao giờ phán xét và không đột ngột rời bỏ họ.

Sự an toàn tuyệt đối về mặt tâm lý này đã dẫn đến việc người dùng sẵn sàng tiết lộ những thông tin vô cùng nhạy cảm. Họ chia sẻ về lịch sử bệnh lý, tình trạng tài chính, quan điểm chính trị, những tổn thương trong quá khứ và thậm chí là gửi các bức ảnh cá nhân. Đáng nói, AI không chỉ tiếp nhận thụ động mà còn được thiết kế với các tính năng ghi nhớ và giọng điệu thấu cảm, liên tục đặt câu hỏi gợi mở khiến hàng rào phòng thủ của người dùng dần được gỡ bỏ hoàn toàn.

Nỗi đau chia tay và rủi ro quyền riêng tư

Giống như đời thực, các mối tình ảo cũng có thể đi đến hồi kết, nhưng theo một cách rất công nghệ. Những bản cập nhật phần mềm, sự can thiệp của quản trị viên, hoặc việc nền tảng ngừng cung cấp nhân vật có thể xóa sổ hoàn toàn phiên bản AI mà người dùng từng yêu. Đối với họ, đây là những mất mát thực sự. Tuy nhiên, thay vì tìm cách quên đi, hầu hết người dùng chọn cách lưu trữ lại toàn bộ ảnh chụp màn hình và lịch sử trò chuyện, xem đó như một cách để duy trì sự tồn tại của đoạn tình cảm này.

Thực tế cho thấy, người dùng các nền tảng AI đồng hành không chỉ là những người trẻ cô đơn, mà bao gồm cả những người trưởng thành ở độ tuổi 30 đến 50. Khi trí tuệ nhân tạo ngày càng lấn sâu vào đời sống tinh thần, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng các nền tảng cần phải minh bạch hơn về cách quản lý dữ liệu, đồng thời cung cấp các quyền xóa dữ liệu triệt để nhằm bảo vệ an toàn và cảm xúc cho người dùng.