Cựu kỹ sư Sony khẳng định Walkman đã tuyệt chủng: Kiểm chứng 6 lý do cốt lõi
Cách đây 30 năm, Sony từng chế tạo chiếc máy cassette WM-EX2000 mang tính biểu tượng. Máy nặng vỏn vẹn 145g, đáp ứng dải tần 20Hz - 20kHz và duy trì chỉ số wow and flutter ở mức xuất sắc 0.09%. Cho đến nay, nguyên mẫu này vẫn hoạt động tốt, nhưng Akira Tanaka – kỹ sư cơ khí từng tham gia phát triển hơn 25 mẫu Walkman và là người đứng đầu dự án MZ-RH1 (chiếc MiniDisc Walkman cuối cùng), khẳng định Sony không bao giờ có thể chế tạo lại một thiết bị như vậy.
Sau khi nghỉ hưu vào tháng 2 năm 2025, Tanaka đã đưa ra 6 lý do giải thích cho sự biến mất vĩnh viễn của dòng Walkman cổ điển. Mặc dù các lập luận của ông nghe có vẻ vô cùng chặt chẽ, nhưng khi phân tích kỹ lưỡng, một số yếu tố chỉ đơn thuần là bài toán kinh doanh chứ không hoàn toàn là rào cản kỹ thuật không thể vượt qua.
Lý do đầu tiên được Tanaka chỉ ra là sự đứt gãy của chuỗi cung ứng linh kiện nguyên bản. Tanashin, hãng sản xuất bộ cơ đọc băng cho hầu hết máy cassette từ giữa thập niên 80, đã ngừng sản xuất từ năm 2009. Hiện tại, các máy phát cassette mới buộc phải sử dụng các bản sao từ Trung Quốc do bằng sáng chế cũ đã hết hạn.
Tanaka nhấn mạnh rằng các động cơ thu nhỏ, đầu từ và mạch tích hợp độc quyền đều đã biến mất khỏi dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, thị trường vẫn chứng kiến những nỗ lực đáng ghi nhận như mẫu FiiO CP13. Thay vì cố gắng sao chép linh kiện cũ của Sony, FiiO đã thiết kế lại toàn bộ hệ thống motor và mạch âm thanh xung quanh cụm bộ cơ còn sót lại trên thị trường, chứng minh rằng việc sản xuất vẫn khả thi nếu các nhà sản xuất chịu đầu tư nghiên cứu.
Mặc dù vậy, khó khăn lớn nhất lại nằm ở việc khôi phục chất xám kỹ thuật. Việc tích hợp bánh đà đồng thau, đầu từ đọc bằng đồng OFC và hệ thống bảng mạch phức tạp vào khung máy siêu nhẹ như chiếc WM-EX2000 đòi hỏi một nền tảng kỹ thuật sản xuất cực kỳ tinh vi. Theo Tanaka, những kiến thức chuyên sâu này không nằm trên giấy tờ hay bản vẽ kỹ thuật, mà được lưu giữ trong trí nhớ của những kỹ sư thế hệ trước nay đã nghỉ hưu. Việc xây dựng lại nền tảng kiến thức chế tạo đã bị mai một qua nhiều thập kỷ sẽ tiêu tốn rất nhiều thời gian và tiền bạc, trong khi tỷ suất hoàn vốn lại không rõ ràng.
Bên cạnh đó, sự thiếu hụt đĩa lưu trữ cũng là một bài toán khó đối với dòng MiniDisc Walkman, khi Sony đã chính thức ngừng sản xuất đĩa MiniDisc trắng vào đầu năm 2025. Dù vậy, rào cản này không áp dụng cho định dạng băng cassette hay đĩa CD, vốn vẫn đang duy trì được nguồn cung cấp ổn định trên thị trường. Xét về mặt thương mại, Tanaka cho rằng doanh số bán ra hiện tại quá nhỏ bé để một tập đoàn như Sony có thể bù đắp chi phí nghiên cứu và chế tạo khuôn mẫu mới. Thế nhưng, các số liệu thực tế lại cho thấy một bức tranh khả quan hơn: thị trường cassette toàn cầu đạt giá trị khoảng 345 triệu USD, với doanh số tại Mỹ tăng 17.5% lên mức 446.500 băng vào năm 2025, và dự kiến vượt 580.000 đơn vị vào năm 2026.
Ở một hướng tiếp cận khác, Maxell trình làng mẫu MXCP-P100 (khoảng 90 USD) chủ yếu hướng đến thị trường nội địa Nhật Bản. Máy đề cao sự tiện dụng với kết nối Bluetooth 5.4, cổng sạc nhanh USB-C và thời lượng pin đạt 9 giờ. Đổi lại, thiết bị chỉ hỗ trợ băng Type 1, không có mạch Dolby và lược bỏ tính năng tự động đảo chiều băng (auto-reverse).
