Dữ liệu cá nhân bị rao bán tràn lan trên mạng như món hàng rẻ tiền
(Dân trí) - Dữ liệu sinh viên, học sinh, hộ kinh doanh, phụ nữ mang thai hoặc mới sinh cùng muôn vàn thể loại khác đang được rao bán ngang nhiên trên các “chợ dữ liệu” mặc cho nguy cơ bị phạt đến 3 tỷ đồng.
Những cuộc gọi làm phiền biết rõ từng thông tin cá nhân
Điện thoại của chị Thu Hà (28 tuổi, Quảng Ninh) gần như không có ngày nào ngừng đổ chuông kể từ khi sinh em bé.
Ban đầu là lời giới thiệu sử dụng dịch vụ tắm bé tại nhà. Tiếp đó là hàng loạt lời mời gọi các gói mát-xa sau sinh, kích sữa, chăm sóc mẹ và bé, chụp ảnh rồi cả quảng cáo các sản phẩm dinh dưỡng.
Đáng chú ý, điều khiến chị Hà không khỏi bất ngờ là việc người ở đầu dây bên kia nắm rất rõ thông tin của chị.
“Họ gọi đúng tên mình, biết mình vừa sinh em bé, thậm chí còn hỏi bé được gần một tháng rồi đúng không. Có người còn biết cả mình sinh mổ hay sinh thường”, chị Hà kể.
Nhiều lần từ chối nhưng những cuộc gọi vẫn tiếp diễn. Có ngày chị bức xúc vì nhận tới gần chục cuộc từ các đơn vị khác nhau.
“Tôi chỉ thắc mắc một điều rằng mình chưa từng đăng ký hay điền thông tin gì với họ thì họ lấy thông tin ở đâu?”, chị nói.
Không riêng các bà mẹ sau sinh như chị Hà, nhiều người trẻ là sinh viên cũng rơi vào tình cảnh tương tự.
Là sinh viên năm ba tại một trường đại học ở Hà Nội, Thanh Thảo (21 tuổi) liên tục nhận được các cuộc gọi mời học tiếng Anh, tư vấn việc làm, khóa học kỹ năng dành cho sinh viên.
Điều khiến Thảo cảnh giác là nhân viên tư vấn không chỉ đọc đúng họ tên mà còn biết trường đang theo học, ngành học, khóa học, thậm chí biết cả địa chỉ nơi cô đang sinh sống.
“Có lúc mình tưởng chỉ có bản thân bị như vậy nhưng sau hỏi bạn bè mới biết cũng có một số người bị như mình”, Thanh Thảo cho biết.
Những cuộc gọi nắm rõ thông tin cá nhân liên tục lặp đi lặp lại khiến Thảo không chỉ cảm thấy bức bối mà còn lo ngại về việc thông tin bản thân đã bị lộ lọt, rao bán trái phép (Ảnh minh họa: Việt Anh).
Những cuộc gọi lặp đi lặp lại khiến Thảo không chỉ cảm thấy phiền toái mà còn lo ngại về việc thông tin cá nhân đã bị thu thập và chia sẻ trái phép.
Có những thời điểm cô đang trong giờ học, ca làm, khi đang di chuyển ngoài đường hỗn loạn hoặc những lúc đang bận rộn, điện thoại vẫn liên tục đổ chuông làm phiền.
Dù đã chặn nhiều số lạ, chỉ vài ngày sau, những cuộc gọi tương tự lại đến từ các số điện thoại khác.
Ngoài trường hợp của Thảo, trên các diễn đàn và mạng xã hội, không khó để bắt gặp các nội dung than phiền tương tự.
Đáng lo ngại, bên cạnh các cuộc gọi tiếp thị từ doanh nghiệp, thương hiệu là những cuộc gọi xuất hiện dấu hiệu lừa đảo.
Trong đó, các đối tượng thường xưng là nhân viên ngân hàng, cơ quan chức năng, đơn vị giao hàng hoặc nhà mạng, đồng thời đọc chính xác họ tên, số điện thoại, địa chỉ, thậm chí một số thông tin cá nhân khác để tạo lòng tin nhằm dụ dỗ nạn nhân.
Những câu chuyện như trên không còn xa lạ. Sau mỗi cuộc gọi, nhiều người đều cảm thấy nhức nhối, mệt mỏi và cùng chung một câu hỏi: Họ lấy dữ liệu của mình từ đâu?
Dữ liệu bán “đắt như tôm tươi”
Dù là hành vi bị nghiêm cấm và đã có nhiều trường hợp bị xử phạt, thậm chí lên đến mức hình sự, nhưng hoạt động mua bán trái phép dữ liệu cá nhân vẫn diễn ra ngang nhiên trên mạng xã hội.
Chỉ với vài thao tác tìm kiếm đơn giản với các từ khóa như “Mua bán data”, “data khách hàng”, “data cá nhân”, phóng viên Dân trí dễ dàng để tiếp cận hàng loạt hội nhóm chuyên trao đổi, mua bán dữ liệu.
Theo ghi nhận, thay vì những bài đăng chào bán xuất hiện dày đặc, phần lớn nội dung trong các hội nhóm lại là các bài viết tìm mua dữ liệu.
Người mua thường để thông tin ẩn danh sau đó liên tục đăng tải nhu cầu tìm kiếm thông tin cá nhân theo từng lĩnh vực, còn người bán sẽ chủ động để lại bình luận và mời liên hệ qua Telegram, Zalo.
Trong vai một người đang cần mua dữ liệu cá nhân của sinh viên khu vực nội thành Hà Nội để phục vụ hoạt động tiếp thị, phóng viên đăng bài tìm mua trong một hội nhóm với hơn 20.000 thành viên.
Chỉ ít lâu sau, hàng chục tài khoản đã để lại lời mời chào như “mình bán data gửi file trước bank sau bao check test”, “mình có data mà bạn cần nhé”, “liên hệ qua telegram tôi có đủ”, “ib mình trao đổi thêm nha”.
Tại phần bình luận, một tài khoản ẩn danh có tên “Hubi9712” tự nhận là “tổng kho data số một Việt Nam, cung cấp đủ loại data như hộ kinh doanh, dân cư giàu, ứng dụng hẹn hò, giao hàng nóng, sinh viên, ứng dụng gọi điện” và gắn kèm theo thông tin Telegram.
Liên hệ với người này, họ không cần xác minh danh tính hay mục đích sử dụng mà nhanh chóng giới thiệu dịch vụ cho phóng viên.
Chỉ cần nêu nhu cầu, người bán sẽ lập tức tìm kiếm loại dữ liệu mà khách hàng mong muốn, sau đó liên tục đưa ra những lời mời gọi hấp dẫn, thậm chí gửi cả file mẫu để khách xem trước (Ảnh chụp màn hình).
Với mong muốn mua dữ liệu sinh viên sinh năm 2004 đến 2007, người này lập tức tìm file và gửi ảnh chụp màn hình của tệp dữ liệu.
“Năm sinh nào mình cũng có hết”, “điểm số, thông tin các thứ đều có”, “mua số lượng lớn còn có ưu đãi” là những lời khẳng định đi kèm.
Theo báo giá được cung cấp, dữ liệu được chia ra thành các cấp bậc, ví dụ loại dữ liệu cơ bản sẽ có mức giá là 500.000 đồng cho 1.000 sinh viên, còn với loại VIP với nhiều thông tin hơn là 1 triệu đồng cho 1.000 sinh viên.
Khi phóng viên bày tỏ thành ý muốn mua loại VIP, người bán gửi một file mẫu có nhiều trường thông tin riêng tư, quan trọng của sinh viên như họ tên, căn cước công dân, giới tính, ngày sinh, ngành học, quê quán, số điện thoại, email, địa chỉ sinh sống, nơi sinh.
Trước sự dè dặt về mức độ uy tín, tài khoản này lập tức gửi hàng loạt hình ảnh giao dịch trước đó kèm lời cam kết: “Anh chuyển tiền em đưa file trong một phút chứ không bắt anh đợi gì đâu”.
Thậm chí, họ còn sẵn sàng để bên mua tìm kiếm người trung gian cho giao dịch mua bán.
Ở một đầu mối khác, khi phóng viên hỏi mua dữ liệu phụ nữ mới sinh, người này cũng nhanh chóng gửi bảng báo giá cùng lời giới thiệu rằng dữ liệu có thể phân loại theo từng tỉnh hoặc thời gian sinh con.
Người bán còn khẳng định có thể cung cấp dữ liệu mới theo định kỳ nếu khách hàng có nhu cầu mua lâu dài.
Việc tiếp cận nhiều đầu mối khác nhau cho thấy thông tin cá nhân của nhiều nhóm đối tượng đang được rao bán như một loại hàng hóa thông thường.
Dù Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã có hiệu lực, hành vi mua bán vẫn diễn biến phức tạp. Theo đó, Điều 7 của Luật đã quy định rõ hành vi mua bán dữ liệu cá nhân là hành vi bị nghiêm cấm.
Nếu tổ chức hoặc cá nhân có vi phạm thì tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm.
Trong trường hợp không có khoản thu từ hành vi vi phạm hoặc mức phạt tính theo khoản thu có được từ hành vi vi phạm thấp hơn mức phạt tiền tối đa thì mức phạt tối đa là 3 tỷ đồng đối với tổ chức và 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân.