Giám đốc Canva Việt Nam: Thiết kế dần trở thành kỹ năng cần thiết

Nền tảng thiết kế Canva hiện có hơn 260 triệu người dùng hoạt động hàng tháng trên toàn cầu, với hơn 30 tỷ thiết kế được tạo ra tại 190 quốc gia. Tại Việt Nam, bộ công cụ cũng thu hút hàng triệu người sử dụng trước khi hiện diện chính thức vào tháng 4.

Nhân sự kiện hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) ngày 25/8 ở Hà Nội, ông Lâm Trung Quân, Giám đốc quốc gia Canva Việt Nam, chia sẻ với VnExpress về những thay đổi của thị trường sáng tạo số, tác động của AI đến người làm nội dung và yêu cầu đặt ra với giáo dục thời kỳ mới.

- Vì sao Canva quyết định có mặt chính thức tại thị trường Việt Nam lúc này?

- Người dùng Việt Nam đã sử dụng Canva từ lâu. Đó là tín hiệu rõ nhất cho thấy thị trường đã sẵn sàng cho một sự đầu tư nghiêm túc hơn, thay vì chỉ dừng ở một sản phẩm được tiếp cận và sử dụng tự phát.

Việt Nam là một trong những nền kinh tế sáng tạo tăng trưởng nhanh trong khu vực, với lượng thiết kế được tạo ra mỗi tháng rất lớn. Trước khi hiện diện chính thức, chúng tôi đã dành nhiều tháng phân tích hành vi của người dùng, làm việc với các đối tác và chính quyền địa phương, trong đó có thỏa thuận hợp tác với TP HCM cuối 2025. Chúng tôi cũng trò chuyện trực tiếp với cộng đồng nhà sáng tạo, giáo viên và doanh nghiệp nhỏ để hiểu nhu cầu thực tế.

Những gì quan sát được cho thấy nhu cầu công cụ sáng tạo tại Việt Nam không chỉ nằm ở việc làm ra thiết kế đẹp, mà còn ở khả năng tạo nội dung nhanh, phù hợp với bối cảnh địa phương và phục vụ trực tiếp cho công việc. Đây là thay đổi quan trọng, bởi sáng tạo số đang dần trở thành một kỹ năng phục vụ công việc hàng ngày của nhiều nhóm người dùng, thay vì một lĩnh vực chuyên môn riêng biệt.

- Vậy người dùng Việt khác biệt thế nào, và những khác biệt đó nói lên điều gì về thị trường?

- Điểm đáng chú ý nhất là người dùng Việt Nam không chỉ tiêu thụ nội dung mà còn tạo ra rất nhiều nội dung. Đây là thị trường có cộng đồng người dùng trẻ, sử dụng thiết bị di động nhiều và làm nội dung nhiều cho mạng xã hội cũng như hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Bối cảnh đó khiến nhu cầu sáng tạo không còn chỉ đến từ các nhà thiết kế chuyên nghiệp, mà còn một lực lượng rất lớn những người không xem họ là nhà thiết kế nhưng vẫn làm nội dung mỗi ngày. Họ có thể là chủ cửa hàng nhỏ cần hình ảnh quảng bá, giáo viên chuẩn bị tài liệu giảng dạy hay một cá nhân xây dựng thương hiệu trên mạng xã hội.

Một điểm khác là yếu tố văn hóa và ngôn ngữ. Người dùng muốn những công cụ và tài nguyên phản ánh đúng cách họ giao tiếp, những dịp lễ, văn hóa, bối cảnh kinh doanh tại Việt Nam. Có nghĩa, khi các nền tảng toàn cầu phát triển ở Việt Nam, dịch sang tiếng Việt chưa đủ. Họ phải hiểu cách người Việt sử dụng sản phẩm và những loại nội dung thực sự cần.

Chẳng hạn, chúng tôi bổ sung hơn 500 font chữ tiếng Việt cùng các mẫu thiết kế và học liệu gắn với văn hóa, lễ hội và bối cảnh kinh doanh trong nước. Nhưng rộng hơn câu chuyện sản phẩm, tôi cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy thị trường sáng tạo số Việt Nam đang trưởng thành. Người dùng không còn chỉ tìm kiếm một công cụ có sẵn mà bắt đầu kỳ vọng nó phải phù hợp với nhu cầu và văn hóa.

- Khi ai cũng có thể tạo ra một thiết kế, một video hay một nội dung tương đối hoàn chỉnh nhờ AI, kỹ năng của người làm sáng tạo sẽ giữ vai trò gì?

- AI đang giúp hạ thấp đáng kể rào cản để bước vào lĩnh vực sáng tạo. Một người trước đây không có kỹ năng thiết kế giờ có thể làm sản phẩm tương đối chuyên nghiệp trong thời gian ngắn.

Nhưng tôi không nghĩ điều đó đồng nghĩa kỹ năng sáng tạo không còn cần thiết. Khi mọi thứ trở nên dễ hơn, khả năng xác định mình muốn làm điều gì, vì sao và đánh giá sản phẩm có phù hợp hay không lại càng quan trọng. AI có thể giúp một người thực hiện ý tưởng nhanh hơn, nhưng ý tưởng, bối cảnh, bản sắc và khả năng đánh giá vẫn cần con người.

Điều này cũng thúc đẩy sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận kỹ năng thiết kế. Trước đây, một phần giá trị nằm ở khả năng sử dụng phần mềm. Trong tương lai, giá trị có thể dịch chuyển nhiều hơn sang khả năng tư duy, xây dựng ý tưởng, kể chuyện và đưa ra quyết định sáng tạo. Đây vừa là cơ hội vừa là thách thức.

Cơ hội là nhiều người hơn có thể tham gia vào nền kinh tế sáng tạo. Thách thức là tốc độ thay đổi công nghệ đòi hỏi đầu tư R&D liên tục, cạnh tranh trong ngành cũng sôi động hơn, và chúng tôi phải đảm bảo AI hỗ trợ chứ không thay thế tư duy sáng tạo của con người. Điều này sẽ giúp họ giữ được sự tin cậy và bản sắc trong từng sản phẩm.

- Từ góc độ đó, giáo dục cần thay đổi ra sao khi AI đã trở thành một phần của quá trình?

- Giáo dục là một trong ba trụ cột chiến lược của Canva tại Việt Nam, bên cạnh kinh tế và văn hóa.

Tôi cho rằng mục tiêu không nên chỉ là dạy học sinh sử dụng một công cụ AI cụ thể. Điều quan trọng là giúp các em hiểu cách khai thác công nghệ trong tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Với giáo viên cũng vậy. Công cụ hỗ trợ soạn bài hoặc tạo tài liệu nhanh hơn, nhưng giáo viên vẫn là người quyết định nội dung nào phù hợp với học sinh, cách tổ chức lớp học và mục tiêu của bài giảng.

Đó là lý do chúng tôi quan tâm đến việc đo lường không chỉ số lượng giáo viên hay học sinh đăng ký sử dụng công cụ, mà cả mức độ công nghệ thực sự thay đổi cách dạy và học. Nếu có thêm hàng trăm nghìn tài khoản nhưng phương pháp giảng dạy không thay đổi, đó chưa phải kết quả mà chúng tôi hướng tới.

Tôi nghĩ giáo dục sẽ là một trong những nơi thể hiện rõ nhất sự thay đổi do AI mang lại. Nếu muốn công nghệ đi vào lớp học, phải bắt đầu từ người đứng lớp. Một giáo viên được trang bị tốt không chỉ sử dụng AI cho công việc mà còn giúp nhiều thế hệ học sinh hình thành cách làm việc với công nghệ.

Canva dự kiến cùng các đối tác đào tạo khoảng 30.000 giáo viên tại Việt Nam. Nội dung kéo dài tám giờ, từ thiết kế bài giảng tương tác đến sử dụng AI trong dạy học. Bên cạnh giúp giáo viên "biết dùng Canva", chương trình hướng đến việc mang những kỹ năng đó vào lớp học, bài giảng thực tế.

- Sau thời gian tìm hiểu để chính thức hoạt động tại Việt Nam, ông nhận thấy thị trường sáng tạo số trong nước đang thiếu điều gì để phát triển nhanh hơn?

- Việt Nam sẵn có một cộng đồng người dùng rất năng động và nhu cầu sáng tạo lớn. Điều tiếp theo là tiếp tục đầu tư vào kỹ năng số, đặc biệt khả năng sử dụng những công cụ mới một cách có trách nhiệm và hiệu quả. Chúng ta cũng cần có thêm điều kiện để doanh nghiệp nhỏ, giáo viên, học sinh và các nhà sáng tạo tiếp cận công nghệ mà không bị giới hạn bởi chi phí hay thiếu hụt kỹ năng.

Một yếu tố khác là nội dung và công cụ phải phù hợp thị trường địa phương. Với những nền tảng toàn cầu, sự hiện diện tại Việt Nam không nên được hiểu là cung cấp một sản phẩm đã có sẵn, mà cần là quá trình học hỏi từ người dùng và xây dựng cùng hệ sinh thái trong nước.

Việt Nam cũng có thể có vị trí lớn hơn trong bức tranh sáng tạo số của Đông Nam Á. Khu vực có dân số trẻ và tốc độ số hóa nhanh, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược toàn cầu của Canva. Điều chúng tôi quan tâm không chỉ quy mô người dùng, mà cả cách xây dựng quan hệ sâu hơn với chính phủ, giáo dục và cộng đồng sáng tạo địa phương.

Việt Nam là phép thử quan trọng cho cách tiếp cận này. Nếu mô hình tạo ra hiệu quả, chúng tôi có thể nhân rộng kinh nghiệm sang các thị trường tương tự trong khu vực.

Lưu Quý