Họa sĩ khiếm thính người Việt và những nét vẽ cho phim hoạt hình Oggy
(Dân trí) - Vượt qua rào cản giao tiếp, họa sĩ Trần Vệ Nhịn dành 26 năm theo đuổi nghề vẽ, góp sức tạo nên những bộ phim hoạt hình quen thuộc như “Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch”.
“Ba tui là một người Điếc vô cùng tài năng”.
Đó là lời giới thiệu đầy tự hào của Thục Nghi về ba của mình, họa sĩ Trần Vệ Nhịn, trong một bài đăng trên Threads.
Bài chia sẻ của cô khiến nhiều người bất ngờ khi hé lộ câu chuyện về người cha khiếm thính đã có 26 năm gắn bó với nghề vẽ, từng góp sức trong những bộ phim hoạt hình như “Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch”, “Zig & Sharko” hay “Monta trong dải ngân hà kỳ cục”.
Câu chuyện nhanh chóng thu hút hơn 390.000 lượt xem, hơn 40.000 lượt yêu thích cùng hàng nghìn lượt thảo luận và chia sẻ.
Vị họa sĩ mê vẽ từ năm 10 tuổi
Nếu chỉ nhìn những khung hình ngộ nghĩnh của “Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch”, ít ai biết rằng phía sau những chuyển động ấy lại có sự tham gia của một họa sĩ khiếm thính đến từ Việt Nam.
Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí, họa sĩ Trần Vệ Nhịn - một người câm điếc bẩm sinh - chia sẻ bằng ngôn ngữ ký hiệu, bên cạnh ông là cô con gái Thục Nghi phiên dịch lại từng lời của cha.
Vị họa sĩ mở đầu cuộc trò chuyện bằng ánh mắt hạnh phúc khi hồi tưởng lại những ký ức về niềm đam mê hội họa từ thuở nhỏ.
“Tôi thích vẽ từ năm lên 10 tuổi, cứ cầm bút là vẽ vời vậy đó”, ông nhớ lại.
Năm 18 tuổi, tranh của ông có cơ hội được trưng bày tại triển lãm “Ánh Trăng”, nơi quy tụ tác phẩm của nhiều học sinh khiếm thính đến từ các trường. Chính cột mốc ấy đã trở thành bước ngoặt đầu tiên trong sự nghiệp của họa sĩ Nhịn.
Khoảng năm 1997, khi đang theo học tại một ngôi trường do các sơ giảng dạy, ông được lựa chọn vào nhóm 6 học sinh có khả năng vẽ tốt nhất để tham gia đào tạo tại một công ty Hàn Quốc.
Những buổi học đã mở ra cánh cửa dẫn ông bước vào ngành hoạt hình. Đến năm 2000, ông vượt qua bài kiểm tra và bắt đầu làm việc tại một công ty hoạt hình của Đức.
Ít ai biết rằng, người góp phần tạo nên những chuyển động ngộ nghĩnh trong hoạt hình “Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch” là một họa sĩ khiếm thính đến từ Việt Nam (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Dẫu vậy, công việc đầu tiên của ông là họa sĩ vẽ nét pha, một công đoạn hoàn thiện các khung hình trung gian để tạo nên chuyển động mượt mà của nhân vật.
Ba năm sau đó, ông chuyển sang một studio hoạt hình của Pháp và mới chính thức bước vào bộ phận hoạt họa, đảm nhiệm công việc tạo chuyển động cho các nhân vật trong phim.
Đến năm 2017, ông chuyển sang làm việc tại VinTaTa, đơn vị hoạt hình thuộc Vingroup trước khi tạm dừng công việc do đại dịch Covid-19.
Khi hoạt động sản xuất trở lại sau dịch, từ năm 2022, họa sĩ Nhịn tiếp tục quay lại theo đuổi niềm đam mê tại studio của Pháp ở Việt Nam cho đến nay.
Góp nét vẽ cho Oggy, Zig & Sharko và những khung hình tuổi thơ
Khán giả thường chỉ nhìn thấy vài phút cho mỗi tập phim hoàn chỉnh nhưng để một nhân vật có thể chạy, nhảy, cười hay giằng co trong từng khung hình là cả một dây chuyền sản xuất với nhiều công đoạn.
Với những dự án hoạt hình quốc tế mà ông Nhịn từng tham gia, phía công ty Pháp đảm nhiệm các phần như kịch bản, đạo diễn, sáng tạo và xây dựng nhân vật.
Sau đó, nội dung được chuyển tới đội ngũ sản xuất tại Việt Nam để tiếp tục hoàn thiện phần hình ảnh.
Tại đây, các họa sĩ lần lượt thực hiện nhiều công đoạn như dựng bố cục, tạo chuyển động, vẽ sạch, vẽ nét pha và tô màu, trước khi sản phẩm được chuyển sang các khâu hậu kỳ để hoàn thiện.
Đó cũng chính là dây chuyền mà vị họa sĩ đã đồng hành suốt nhiều năm.
Trong số những tác phẩm từng tham gia, bộ phim hoạt hình “Mèo Oggy và những chú gián tinh nghịch” để lại trong ông nhiều kỷ niệm nhất.
“Tôi ấn tượng với cảnh nhân vật Oggy và Jack tranh giành nhân vật mèo Olivia. Khi thấy chính cảnh mình làm xuất hiện trên màn hình, tôi cảm thấy rất hạnh phúc”, vị họa sĩ chia sẻ.
Phân cảnh Oggy hoạ sĩ Trần Vệ Nhịn nhớ nhất được kể bằng ngôn ngữ ký hiệu (Video: Đoàn Thủy).
Một dấu mốc khác là “Monta trong dải ngân hà kỳ cục”. Không chỉ vì đây là dự án ông đặc biệt yêu thích mà còn bởi lần đầu tiên tên ông xuất hiện trong phần danh đề cuối phim.
Vài dòng chữ có thể chỉ lướt qua màn hình trong ít giây nhưng với người họa sĩ đã dành hàng chục năm cho nghề, đó là một khoảnh khắc đáng nhớ để xác nhận rằng những nỗ lực thầm lặng của mình được ghi nhận.
Để có được những khoảnh khắc ấy, ông đã phải vượt qua không ít rào cản. Làm việc trong môi trường vốn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa đạo diễn, họa sĩ và nhiều bộ phận khác. Với một người điếc, rào cản giao tiếp càng trở nên rõ rệt.
Mỗi lần đạo diễn người Pháp trao đổi chuyên môn đều có phiên dịch đi cùng. Thế nhưng, những thuật ngữ kỹ thuật hay yêu cầu về chuyển động không phải lúc nào cũng dễ tiếp nhận.
“Có những cảnh tôi phải sửa đi sửa lại rất nhiều lần. Tốc độ tiếp nhận của người điếc khác nhiều với người nghe được”, họa sĩ Nhịn giãi bày.
Trong công việc hằng ngày, giấy bút trở thành phương tiện giao tiếp quen thuộc giữa ông và đồng nghiệp. Sau nhiều năm làm việc cùng nhau, những người đồng nghiệp dần tìm được cách hiểu ông qua ánh mắt, cử chỉ và những ký hiệu riêng.
Từ năm 2000 đến 2016, họa sĩ Nhịn làm việc hoàn toàn trên giấy. Khi ngành hoạt hình chuyển sang bảng vẽ điện tử và phần mềm số, vị họa sĩ lại bước vào một hành trình học tập mới.
Khó khăn lớn nhất lúc này với ông là hệ thống công cụ đều sử dụng tiếng Anh.
“Với người điếc như tôi, tiếng Anh giống như ngôn ngữ thứ ba nên rất khó nhớ. Đồng nghiệp học một đến ba tháng là quen, còn tôi mất lâu hơn nhiều”, ông chia sẻ.
Trong hành trình theo đuổi nghề, gia đình đã trở thành một phần quan trọng giúp ông vượt qua những trở ngại trong cuộc sống và công việc.
Là người thường xuyên đồng hành cùng cha trong những lần đi khám bệnh, làm giấy tờ hay trong công việc, Nghi học ngôn ngữ ký hiệu từ bé để có thể giao tiếp và hỗ trợ cha.
Có những lúc, cô trở thành người phiên dịch cho cha trong những cuộc trò chuyện quan trọng với người khác.
Nhờ tiếp xúc với công việc của cha từ sớm, Nghi hiểu khá rõ những yêu cầu của nghề hoạt hình. Cô cho rằng tốc độ và sự chính xác luôn là áp lực lớn với một họa sĩ, nhất là khi cha mình là người có khiếm khuyết.
“Ba là người điếc nên tốc độ tiếp nhận không bằng người khác. Những phim hoạt hình ba tham gia đều là những dự án yêu cầu cao. Vậy mà ba dù gặp nhiều khó khăn vẫn theo nghề gần 30 năm”, Nghi nói.
Niềm tin vào giá trị của người họa sĩ
Theo chia sẻ từ Thục Nghi, mục đích bài đăng của cô không đơn thuần là kể câu chuyện về người cha của mình.
“Mình chỉ mong mọi người biết rằng người điếc rất giỏi, có nhiều tài năng khác nhau mà trước giờ ít được nhìn thấy”, cô nhận định.
Trong số nhiều bình luận dưới bài đăng của cô con gái, điều khiến họa sĩ Nhịn xúc động nhất là việc khán giả vẫn nhớ đến những nhân vật ông từng góp sức tạo nên.
“Khi đọc bình luận của các bạn trẻ, tôi xúc động và tự hào. Cuối cùng mọi người cũng biết đến những người làm việc thầm lặng phía sau các bộ phim đình đám”, ông tâm sự.
Khi được hỏi về sự phát triển của công nghệ, họa sĩ Nhịn thừa nhận các phần mềm hiện đại giúp rút ngắn nhiều công đoạn, đặc biệt ở những thao tác lặp lại.
Tuy nhiên, ông tin vẫn còn những giá trị chỉ con người mới có thể tạo ra.
“Công nghệ có thể giúp vẽ nhanh hơn nhưng điều không thể thay thế là cái hồn của nhân vật”, ông khẳng định.
Theo ông, những chuyển động có nhịp điệu, cảm xúc, tiết tấu nhanh chậm khác nhau vẫn cần đến sự cảm nhận của người họa sĩ.
Ông không phủ nhận sức mạnh của AI. Thậm chí thừa nhận trong những năm gần đây, công nghệ này phát triển vượt trội, cho ra sản phẩm nhanh với chi phí thấp hoặc thậm chí miễn phí.
Nhưng điều ông lo ngại là sự lạm dụng. Theo ông, một người dùng AI có thể chỉ là một thay đổi nhỏ. Nhưng nếu 10 người, 100 người hay 1.000 người cùng lựa chọn AI thay cho lao động sáng tạo của con người, nghề họa sĩ sẽ đứng trước nguy cơ bị thu hẹp.
Trong mắt ông, giá trị của một họa sĩ không tự nhiên mất đi chỉ vì công nghệ thay đổi.
“Giá trị của một họa sĩ thật ra không đổi theo thời gian. Cách nhìn nhận của mỗi người sẽ quyết định sự nghiệp của họa sĩ sẽ đi lên hay đi xuống”.
Sau 26 năm gắn bó với nghề và góp nên những nét vẽ gắn liền với tuổi thơ của nhiều người, họa sĩ Nhịn cho rằng dù mọi thứ xung quanh đã thay đổi, sự đam mê, trách nhiệm và nhiệt huyết với nghề vẫn chưa bao giờ phai nhạt trong ông.