Khi AI kết hợp với IoT: Thách thức an ninh mạng và nhu cầu về kỹ sư công nghệ thế hệ mới

Chỉ với 35 USD mỗi tháng, kẻ gian có thể sử dụng công cụ deepfake tạo hình ảnh giả theo thời gian thực để tìm cách vượt qua các bước xác thực sinh trắc học. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được tích hợp vào hàng chục triệu thiết bị kết nối, yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin không còn giới hạn ở phần mềm mà cần được tính đến trong toàn bộ hệ thống. Điều này cũng đặt ra nhu cầu đào tạo đội ngũ kỹ sư có khả năng thiết kế, tích hợp và vận hành các hệ thống thông minh một cách an toàn.

Khi công cụ AI khiến các hình thức lừa đảo trở nên tinh vi hơn

Tại hội thảo “An toàn thông tin trong kỷ nguyên AI” do Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Tập đoàn FPT tổ chức sáng 11/10 tại Hà Nội, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) đã trình diễn một công cụ deepfake có khả năng thay đổi khuôn mặt trong cuộc gọi video theo thời gian thực. Theo phần trình diễn, chỉ từ một bức ảnh chân dung lấy trên mạng xã hội, công cụ có thể tạo hình ảnh giả trên cuộc gọi video Zalo trong thời gian ngắn. Chuyên gia cho biết những công cụ tương tự đang được rao bán với mức phí khoảng 35 USD mỗi tháng, tương đương chưa đến 900.000 đồng.

Hiếu PC chia sẻ trong Hội thảo An toàn thông tin trong kỷ nguyên AI

Khi hàng chục triệu thiết bị kết nối với AI, đâu là điểm cần bảo vệ?

Sự phát triển của các hình thức tấn công mạng diễn ra song song với quá trình chuyển dịch từ Internet vạn vật (IoT) sang trí tuệ nhân tạo vạn vật (AIoT), nơi AI được tích hợp vào thiết bị, cảm biến và các hệ thống kết nối để phân tích dữ liệu, hỗ trợ ra quyết định hoặc tự động thực hiện tác vụ. Theo báo cáo của Fortune Business Insights được dẫn trong nội dung hội thảo, thị trường AIoT toàn cầu ước tính đạt 82,74 tỷ USD vào năm 2026 và có tốc độ tăng trưởng kép hằng năm 32,4% trong giai đoạn 2026–2034. Số lượng thiết bị IoT kết nối trên toàn cầu được dự báo tăng từ 18,8 tỷ thiết bị năm 2024 lên 39 tỷ thiết bị vào năm 2030. Tại Việt Nam, MarketsandMarkets dự báo thị trường IoT có thể đạt quy mô 7,2 tỷ USD vào năm 2030. Tính đến tháng 8/2026, cả nước có hơn 27,2 triệu thuê bao 5G. Các ứng dụng IoT và AIoT đang dần xuất hiện trong nhà máy, đô thị, giao thông và các thiết bị gia đình. Tuy nhiên, số lượng thiết bị tăng lên cũng đồng nghĩa với việc phạm vi cần bảo vệ ngày càng rộng. Khi AI có khả năng tiếp nhận dữ liệu và tự thực hiện hành động, một lỗ hổng không chỉ ảnh hưởng đến thiết bị riêng lẻ mà còn có thể tác động đến toàn bộ hệ thống.

Vì vậy, bảo đảm an toàn cho AIoT không chỉ là cập nhật hay vá lỗi phần mềm sau khi sự cố xảy ra. Các yêu cầu bảo mật cần được tính đến từ giai đoạn thiết kế, đồng thời duy trì trong quá trình triển khai, vận hành và cập nhật hệ thống.

Khi AI hỗ trợ viết phần lớn mã nguồn, kỹ sư cần phát triển năng lực nào?

Sự phổ biến của AI tạo sinh đang làm thay đổi công việc của đội ngũ công nghệ thông tin. Các công cụ AI hiện có thể hỗ trợ viết một phần lớn mã nguồn trong nhiều dự án phần mềm. Tuy nhiên, việc tạo ra mã nguồn chỉ là một phần của quá trình phát triển hệ thống; yêu cầu về kiến trúc, kiểm thử, bảo mật và khả năng vận hành vẫn cần được giải quyết. Theo nội dung được chia sẻ tại hội thảo, các công cụ AI có thể hỗ trợ viết khoảng 80–90% khối lượng mã trong một số dự án. Trong bối cảnh đó, vai trò của kỹ sư không chỉ nằm ở việc viết code, mà còn ở khả năng xác định đúng vấn đề cần giải quyết, lựa chọn giải pháp phù hợp và thiết kế kiến trúc tổng thể. Đối với AIoT, kỹ sư cần hiểu cách các thành phần phối hợp với nhau, từ thiết bị, cảm biến và kết nối đến thu thập dữ liệu, hạ tầng điện toán và mô hình AI. Bên cạnh năng lực chuyên môn, khả năng nắm bắt nhu cầu thực tế của khách hàng và đánh giá rủi ro trong toàn hệ thống cũng ngày càng quan trọng. Để đáp ứng nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này, Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Trường Đại học FPT, công bố chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật (MIT-AIoT). Chương trình tập trung vào việc tích hợp AI với các thiết bị và hệ thống IoT.

FPT giới thiệu chương trình đào tạo Thạc sĩ Công nghệ thông tin định hướng Trí tuệ nhân tạo vạn vật MIT-AIoT. Chia sẻ về định hướng đào tạo, TS. Đoàn Xuân Huy Minh, Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Công nghệ thông tin, Viện Quản trị & Công nghệ FSB, Tập đoàn FPT, cho biết: “Mục tiêu của chương trình MIT-AIoT là đào tạo lực lượng kỹ sư, chuyên gia công nghệ dẫn dắt quá trình thông minh hóa hệ thống sản xuất quy mô công nghiệp, cũng như phát triển và quản trị đô thị thông minh, giao thông thông minh. Chương trình tập trung vào sự tích hợp giữa AI và các thiết bị, hệ thống IoT. Người học tiếp cận hệ thống AIoT như một chỉnh thể, từ thiết bị, cảm biến và kết nối đến thu thập, xử lý dữ liệu, nền tảng điện toán và ứng dụng AI. Cách tiếp cận này hướng đến năng lực thiết kế, tích hợp và vận hành hệ thống, thay vì chỉ tập trung vào một công nghệ hoặc thành phần riêng lẻ”.

Đào tạo gắn với dự án thực tế

Theo thông tin từ đơn vị tổ chức, chương trình MIT-AIoT áp dụng phương pháp học tập theo dự án (Project-based Learning), kết hợp kiến thức chuyên môn với các bài toán thực tế trong hệ sinh thái doanh nghiệp FPT, thuộc những lĩnh vực như viễn thông, phần mềm, tích hợp hệ thống, an ninh mạng và AI. Học viên có cơ hội thực hành trên hạ tầng điện toán đám mây và các hệ thống thực tế, đồng thời phát triển kỹ năng phân tích dữ liệu từ thiết bị biên, triển khai mô hình học máy và xây dựng các biện pháp bảo vệ cho môi trường kết nối quy mô lớn. Chương trình gồm 60 tín chỉ, tổ chức trong bốn học kỳ với thời gian dự kiến khoảng 18 tháng. Sau khi hoàn thành chương trình, học viên nhận bằng Thạc sĩ Công nghệ thông tin do Trường Đại học FPT cấp. Theo kế hoạch được công bố, chương trình dự kiến khai giảng vào tháng 11/2026 tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ. Khóa đầu tiên có chính sách học bổng với mức hỗ trợ lên tới 42 triệu đồng. Thông tin chi tiết về tuyển sinh và học bổng chương trình MIT-AIoT được cung cấp tại kênh thông tin chính thức của Viện Quản trị & Công nghệ FSB. Thông tin tuyển sinh và học bổng chương trình có tại đây. *Nội dung được tài trợ chỉ mang tính tham khảo.