Meta sắp bán lại năng lực AI dư thừa, và đó là dấu hiệu cuộc đua AI đang đổi hướng
Trong nhiều năm, Meta luôn nói data center của họ chỉ để phục vụ nội bộ, nuôi Facebook, Instagram và giờ là các mô hình AI của riêng công ty. Nhưng theo tin Bloomberg đưa ngày 1 tháng 7 năm 2026, Meta đang âm thầm chuẩn bị một hướng đi khác, biến chính phần hạ tầng đó thành một mảng kinh doanh cho thuê. Dự án được đặt tên nội bộ là Meta Compute, và nếu triển khai, Meta sẽ bán quyền truy cập vào năng lực tính toán AI, thậm chí cả các mô hình AI của mình, cho những công ty khác. Nói cách khác, gã khổng lồ mạng xã hội đang tính bước sang địa hạt của Amazon Web Services, Google Cloud và Microsoft Azure.
Meta Compute sẽ hoạt động thế nào
Theo những gì Bloomberg thu thập được, Meta Compute do ba người đứng đầu, gồm Santosh Janardhan, người phụ trách hạ tầng của công ty, Daniel Gross, lãnh đạo bộ phận Meta Superintelligence Labs, và Dina Powell McCormick, đương kim chủ tịch Meta. Mảng kinh doanh này được cho là sẽ đi theo một trong hai hướng, hoặc cả hai. Hướng thứ nhất là bán "compute thô", tức bán thẳng năng lực tính toán của các cụm GPU, bộ xử lý đồ họa dùng để huấn luyện và vận hành mô hình AI, mà không kèm gì khác, giống cách công ty CoreWeave đang làm.
Hướng thứ hai là bán quyền truy cập vào các mô hình AI được host, tức lưu trữ và vận hành sẵn trên hạ tầng của Meta, trong đó có Muse Spark, mô hình đóng mã nguồn mới nhất từ Meta Superintelligence Labs, tương tự cách AWS đang bán quyền dùng nhiều mô hình AI khác nhau qua dịch vụ Bedrock của mình.
Meta không phải người đi đầu
Điều đáng chú ý là Meta không phải công ty lớn đầu tiên nghĩ đến việc bán lại năng lực tính toán dư thừa. Ngay từ tháng 5 năm 2026, SpaceX, thông qua công ty con xAI, đã ký một hợp đồng cho Anthropic thuê nguyên trung tâm dữ liệu Colossus 1. Sau đó, xAI tiếp tục ký thêm các hợp đồng tương tự với Google và một công ty AI khác là Reflection AI. Việc một công ty vốn được biết đến với hỏa tiễn và vệ tinh lại đi bán lại năng lực AI cho thấy một điều, khi cả ngành công nghiệp AI đổ tiền vào xây hạ tầng nhanh hơn tốc độ họ tìm ra cách sử dụng hết hạ tầng đó, thì việc bán phần dư thừa cho đối thủ hoặc đối tác trở thành lựa chọn hợp lý về tài chính, dù nghe có vẻ mâu thuẫn về mặt cạnh tranh.
Vì sao Meta cần làm điều này
Lý do Meta tính đến hướng đi này không khó đoán khi nhìn vào quy mô số tiền họ đã đổ vào AI. Theo hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ tính đến cuối quý 1 năm 2026, Meta đã cam kết chi tới 182,9 tỷ đô la cho hạ tầng AI trong những năm tới, trong đó có các dự án quy mô lớn tại Louisiana và Ohio. Riêng dự án ở Ohio, theo lời Mark Zuckerberg từng chia sẻ, có diện tích tương đương cả đảo Manhattan và dự kiến đi vào hoạt động ngay trong năm nay. Vấn đề là, khác với Google hay OpenAI, Meta chưa cho thấy nhu cầu người dùng thực sự lớn với các sản phẩm AI của mình. Công ty không công bố riêng doanh thu từ Meta AI hay từ Llama, dòng mô hình mã nguồn mở của họ, và trong các phát biểu công khai, lãnh đạo Meta thường nhấn mạnh việc dùng AI để cải thiện nội bộ hơn là biến AI thành một nguồn doanh thu độc lập. Nói thẳng ra, Meta đang ngồi trên một núi hạ tầng đắt đỏ mà chưa chắc tận dụng hết, nên bán lại phần dư là cách thực tế nhất để thu hồi một phần vốn đã bỏ ra. Điều này cũng khớp với những gì Zuckerberg từng nói vào tháng 5 năm 2026, rằng việc Meta lập một mảng kinh doanh cloud là điều "chắc chắn đang được xem xét".
Cuộc đua AI đang đổi luật chơi
Nhìn rộng hơn, việc Meta và SpaceX cùng đi theo hướng này hé lộ một sự thay đổi trong cách người ta đánh giá ai đang thắng trong cuộc đua AI. Trong hai năm qua, câu chuyện thường xoay quanh việc công ty nào có mô hình mạnh nhất, sản phẩm tốt nhất. Nhưng khi cả những công ty chưa có sản phẩm AI thành công về mặt thương mại như Meta cũng có thể kiếm tiền chỉ bằng cách cho thuê phần cứng, điều đó cho thấy phần thắng thực sự có thể nằm ở việc ai sở hữu nhiều trung tâm dữ liệu nhất, không phải ai viết ra mô hình thông minh nhất. Dĩ nhiên, cách nhìn này cũng không thiếu người hoài nghi. Có ý kiến cho rằng cả ngành đang tạo ra một dạng bong bóng đầu tư, dựa trên những con chip mất giá rất nhanh theo từng thế hệ mới. Cũng có câu hỏi khác, liệu các công ty AI có thể tạo ra đủ doanh thu từ người dùng cuối để biện minh cho những khoản đầu tư hàng trăm tỷ đô này hay không. Meta hiện chưa xác nhận chính thức về Meta Compute. Nhưng nếu dự án này thành hiện thực, nó sẽ không chỉ là một mảng kinh doanh phụ để Meta kiếm thêm tiền, mà còn là một tín hiệu cho thấy chính những công ty đang chi nhiều nhất cho AI cũng không hoàn toàn chắc mô hình kinh doanh AI của họ sẽ mang lại doanh thu tương xứng, và họ cần có phương án dự phòng ngay từ bây giờ.