Mỹ: Cửa hàng ứng dụng có thể phải đảm bảo người đủ tuổi mới được tải và dùng app

Câu chuyện “con cái dùng điện thoại thế nào” ở Mỹ đang chuyển thành cuộc đối đầu pháp lý giữa chính quyền các bang và các công ty công nghệ lớn. Thay vì chỉ đưa ra lời khuyên cho phụ huynh, yêu cầu hiện nay mang tính bắt buộc: các cửa hàng ứng dụng cần xác nhận người dùng đủ tuổi trước khi cho phép tải ứng dụng, mua hàng trong ứng dụng, hay thậm chí tiếp tục sử dụng ứng dụng đã cài. Điểm đáng chú ý hiện tại là Texas với Đạo luật Trách nhiệm Giải trình của App Store. Đạo luật này yêu cầu App Store của Apple và Google Play kiểm tra độ tuổi người dùng; đối với trẻ vị thành niên, cần có sự đồng ý của phụ huynh trước khi tải xuống hoặc thanh toán trong ứng dụng. Luật không chỉ áp dụng cho việc “xin phép lúc cài đặt”, mà còn mở rộng đến quá trình sử dụng liên tục — khiến cửa hàng ứng dụng không còn đơn thuần là nơi phân phối phần mềm, mà trở thành người kiểm soát truy cập kỹ thuật số. Tòa án Tối cao Mỹ vừa bác bỏ yêu cầu tạm dừng thi hành luật này. Dù phán quyết chỉ gồm một câu, thông điệp vẫn rõ ràng: Texas có thể tiếp tục thực thi trong khi vụ kiện lớn về tính hợp hiến chưa ngã ngũ. Apple và Google, qua hiệp hội ngành, đã phản đối từ đầu; Tim Cook từng trực tiếp vận động Thống đốc Greg Abbott. Dù vậy, các cửa hàng ứng dụng vẫn phải tuân thủ trên thực tế. Lý do chính trị và xã hội khá đơn giản: phụ huynh và nghị sĩ cho rằng mô hình “bấm tôi đủ 18 tuổi” đã không còn phù hợp. Các ứng dụng mạng xã hội, trò chơi, tin nhắn, nội dung người lớn — tất cả chỉ cách một cú chạm. Nếu ngân hàng vẫn yêu cầu phụ huynh mở tài khoản cho trẻ, thì cửa hàng ứng dụng — nơi kiểm soát gần như toàn bộ hệ sinh thái di động — không thể đứng ngoài cuộc. Những người ủng hộ luật nhấn mạnh: trách nhiệm cần đặt ở tầng phân phối, chứ không chỉ dồn lên từng nhà phát triển nhỏ lẻ hay ý thức của trẻ em. Phía phản đối không phủ nhận mục tiêu bảo vệ trẻ em, nhưng cảnh báo về những hệ quả tiềm ẩn. Việc xác minh tuổi trên diện rộng đồng nghĩa với thu thập thêm dữ liệu nhận dạng, làm gia tăng rủi ro riêng tư, loại trừ người không có giấy tờ, và tạo ra hệ thống pháp lý phức tạp tại 50 bang — mỗi bang áp dụng một tiêu chuẩn riêng, buộc doanh nghiệp xây dựng cơ sở hạ tầng riêng. Những người ủng hộ tự do ngôn luận lo ngại việc kiểm soát độ tuổi sẽ mở rộng từ cửa hàng ứng dụng sang cả môi trường web, biến internet thành không gian bắt buộc xuất trình danh tính. Một số nhóm sinh viên thậm chí đã khởi kiện vì lo ngại ứng dụng giáo dục và người dân cũng chịu ảnh hưởng. Thực tế đang nghiêng về hướng siết chặt hơn. Không chỉ Texas: California áp dụng quy định với mạng xã hội dành cho trẻ; Anh xem xét cấm sử dụng mạng xã hội dưới 16 tuổi; Roblox và Discord đã và đang triển khai kiểm tra tuổi trên toàn cầu. Dù công khai phản đối, Apple vẫn phải phát triển API độ tuổi và công cụ dành cho nhà phát triển tại Texas — vừa chống lại luật, vừa chuẩn bị thích ứng với luật. Lời bàn: mình ủng hộ dự luật này, các công ty công nghệ dư sức biết được ai tải app và dùng app. Họ thậm chí còn đang lạm dụng trẻ em để gây nghiện, khiến chúng dùng app, máy của họ nhiều hơn.