Thù lao đến 300 triệu đồng/tháng cho nhà khoa học phát triển công nghệ chiến lược

Thông tư 49, ban hành ngày 1/8, quy định cơ chế tài chính đối với các nhiệm vụ nghiên cứu thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược.

Điểm nhấn của Thông tư là cơ chế đột phá về chi trả thù lao để thu hút nhân lực. Trong đó, tổng công trình sư nhận mức tối đa 300 triệu đồng/tháng, chủ nhiệm nhiệm vụ hưởng thù lao đến 150 triệu đồng, còn thành viên nghiên cứu chính nhận 100-120 triệu đồng tùy vị trí. Thành viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ được trả tối đa 70-90 triệu đồng. Trong khi đó, kỹ thuật viên, nhân viên hỗ trợ chuyên môn hưởng tối đa 45 triệu đồng.

Chia sẻ với VnExpress, đại diện Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (Nafosted), cho biết đây là mức trần để lập, thẩm định và phê duyệt dự toán. Thù lao cho từng cá nhân được xác định theo vị trí công việc, yêu cầu chuyên môn, trách nhiệm, thời gian tham gia và sản phẩm đầu ra. Cách tính này khác so với trước, vốn chủ yếu dựa trên ngày công hoặc chức danh hành chính.

Trước đó, theo Thông tư 39/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ, mức thù lao tối đa quy đổi theo tháng đối với chủ nhiệm nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là 70 triệu đồng, trong khi các chức danh khác được hưởng tối đa bằng 0,8 lần mức này.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đã tham chiếu thu nhập tại Singapore, quy đổi sau thuế và điều chỉnh theo sức mua tương đương (PPP). Việc xác định mức chi trả còn tính đến yếu tố cạnh tranh thu hút nhân lực trình độ cao và sự khan hiếm của một số vị trí, đặc biệt là tổng công trình sư.

"Cách tiếp cận này thể hiện quan điểm đầu tư cho công nghệ chiến lược trước hết phải đầu tư cho con người có khả năng tạo ra và làm chủ công nghệ", đại diện Quỹ Nafosted nhấn mạnh, thêm rằng "đãi ngộ phải tương xứng với trách nhiệm, năng lực và giá trị mà họ tạo ra".

Thông tư cũng mở cơ chế thuê chuyên gia giỏi trong và ngoài nước theo thỏa thuận, dựa trên giá thị trường và thông lệ quốc tế. Thông thường, mức chi này bằng thù lao của chủ nhiệm nhiệm vụ, tối đa 300 triệu đồng/tháng.

Mở đường cho công nghệ chiến lược

Một đổi mới khác của Thông tư 49 là phương pháp lập dự toán và quản lý kinh phí theo gói công việc và mốc đánh giá. Mỗi gói công việc phải xác định mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra, kinh phí, người hoặc tổ chức chịu trách nhiệm và thời gian thực hiện.

Dự toán của toàn nhiệm vụ được hình thành từ các gói công việc và tổng hợp theo các mốc đánh giá. Kết quả tại từng mốc là căn cứ để thanh toán, quyết toán và cấp kinh phí cho giai đoạn tiếp theo. Cơ chế này đưa việc quản lý tài chính tiến gần với quy trình phát triển công nghệ, giúp nhà khoa học không phải chạy theo quy trình thanh toán hành chính.

Theo Quỹ Nafosted, nghiên cứu công nghệ mới không thể biết trước phương án nào sẽ thành công. Do đó, với những bài toán có nhiều hướng khả thi, cơ chế mới cho phép triển khai nhiều phương án nghiên cứu độc lập, cùng hướng tới một mục tiêu.

Mỗi phương án được lập dự toán, giao kinh phí, hợp đồng, thanh toán và quyết toán riêng, đánh giá tại từng mốc để lựa chọn hướng phù hợp. "Cơ chế tạo điều kiện thử nghiệm nhiều con đường công nghệ nhưng không dàn trải nguồn lực, tăng khả năng chọn được giải pháp tốt hơn", Quỹ Nafosted cho biết.

Thông tư 49 cũng cho phép bố trí kinh phí dự phòng để nhà khoa học xử lý phát sinh trong quá trình nghiên cứu. Mức dự phòng do tổ chức chủ trì đề xuất, nhưng không quá 10% tổng dự toán kinh phí từ ngân sách nhà nước của nhiệm vụ.

Công nghệ chiến lược có tốc độ thay đổi nhanh, "thời gian cũng là một nguồn lực". Do đó, tổ chức chủ trì đề tài được trao quyền tự chủ lựa chọn nhà thầu, nhà cung cấp thiết bị, máy móc, hàng hóa và dịch vụ phục vụ nghiên cứu. Đơn vị này được sử dụng nguồn tài chính của mình hoặc nguồn vốn hợp pháp khác để ứng trước kinh phí trong trường hợp cấp bách. Khoản ứng trước sau đó sẽ được tổng hợp để thanh toán, quyết toán theo quy định.

Quỹ Nafosted đánh giá cơ chế này "đặc biệt có ý nghĩa" với công đoạn nghiên cứu, thử nghiệm hoặc mua sắm cần thực hiện liên tục, nơi "việc chậm một khâu có thể ảnh hưởng đến tiến độ chung".

Quy định mới cũng mở rộng việc huy động nguồn lực xã hội cùng nhà nước phát triển công nghệ chiến lược. Doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân có thể tham gia bằng nguồn lực đối ứng, gồm tiền, máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ, phòng thí nghiệm, cơ sở thử nghiệm, hạ tầng kỹ thuật, quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng công nghệ, phần mềm, tài sản vô hình, nhân lực...

Một phương án nghiên cứu có thể không đạt kết quả như kỳ vọng do giới hạn kỹ thuật hoặc yếu tố khách quan, nên cơ chế tài chính được thiết kế phù hợp hơn với đặc thù này. Nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu không phải hoàn trả ngân sách đã sử dụng trong trường hợp nghiên cứu có rủi ro được chấp nhận theo quy định.

Đổi lại, tổ chức chủ trì phải chịu trách nhiệm về sản phẩm, chỉ tiêu kỹ thuật, tiến độ, hiệu quả sử dụng kinh phí và tính trung thực của hồ sơ. Thông tin quản lý, sử dụng kinh phí được cập nhật trên nền tảng số. Cơ quan quản lý có thể yêu cầu giải trình, kiểm tra hoặc kiểm toán độc lập khi có căn cứ.

Trọng Đạt