Trào lưu "mua sắm giả" để giải tỏa áp lực thật của giới trẻ Hàn
(Dân trí) - Không giao hàng, không thu tiền nhưng vẫn mang lại cảm giác mua sắm như thật. Đó là xu hướng mới được nhiều người trẻ Hàn Quốc tìm đến để giải tỏa áp lực chi tiêu.
Đặt hàng nhưng không nhận được hàng
Đã gần nửa đêm, một người trẻ mở ứng dụng đặt đồ ăn và chọn một phần gà rán nửa sốt cay, nửa truyền thống, thêm khoai tây chiên, nước ngọt và vài viên phô mai.
Mọi thứ được cho vào giỏ hàng, nhập địa chỉ, chọn thanh toán bằng thẻ và nhấn nút “Đặt hàng”.
Bản đồ hiển thị tài xế đang sắp đến. Ba phút, một phút rồi thông báo hiển thị rằng người giao hàng đã tới.
Nhưng đến khi mở cửa ra, lại chẳng có ai xuất hiện.
Không phải lừa đảo, cũng không phải lỗi hệ thống. Thực tế, không có đơn hàng nào được phát sinh, tài xế chưa từng xuất phát và tài khoản ngân hàng không bị trừ bất kỳ khoản tiền nào.
Thay vào đó, màn hình sau đó hiện dòng chữ: “Bạn vừa tránh nạp vào cơ thể 2.120 calo”, kèm hóa đơn trị giá khoảng 22 USD nhưng với số tiền thanh toán bằng 0.
Đó là trải nghiệm mà FoodNeverArrives, một nền tảng ra mắt tại Hàn Quốc từ cuối tháng 3, đang mang đến cho người dùng.
Giao diện được thiết kế gần như giống hệt các ứng dụng giao đồ ăn phổ biến. Người dùng có thể lựa chọn nhiều món ăn tương tự khi sử dụng ứng dụng thật.
Người tạo ra nền tảng là Park Seo-hyun (27 tuổi), một người hiểu rõ sự cám dỗ của việc đặt đồ ăn đêm khuya.
Anh cho biết bản thân từng nghiện đặt đồ ăn tới khoảng 10 lần mỗi tuần. Một lần anh đùa với bạn bè rằng giá như có thể đặt món nhưng đồ ăn không bao giờ giao tới.
Và rồi từ ý tưởng cùng sự khuyến khích từ bạn bè đã thôi thúc anh phát triển thành công trang đặt đồ ăn ảo.
Đến giữa tháng 6, trang web của anh thu hút khoảng 30.000 lượt sử dụng mỗi tuần. Nhiều người còn đề xuất bổ sung thêm các món ăn mới để trải nghiệm chân thực hơn.
Trên mạng xã hội X, một tài khoản chia sẻ ảnh chụp màn hình đơn hàng ảo với nội dung: “Tôi chọn sushi và lẩu cay cho bữa tối, thêm cả nghìn món ăn kèm nhưng vẫn không mất đồng nào. Tôi có thể gọi mọi thứ mình muốn mà không phải lo lắng về tiền”.
Mua sắm ảo, giải tỏa áp lực thật
Không chỉ đồ ăn, xu hướng đặt hàng không phải nhận hàng còn lan sang các website thương mại điện tử.
Một website khác mang tên Sajasaja cho phép người dùng mua đủ loại sản phẩm không tồn tại trên đời.
Danh mục sản phẩm bao gồm những món đồ kỳ lạ như “Cối ánh trăng của Thỏ Ngọc” trị giá 120.000 won hay “Cuộn băng dính hàn gắn tình bạn tan vỡ” giá 50.000 won.
Người dùng vẫn có thể thêm vào giỏ hàng, thanh toán, nhận hóa đơn và thậm chí để lại đánh giá như trên các sàn thương mại điện tử thông thường.
Nhà phát triển ứng dụng cho biết các sản phẩm giàu trí tưởng tượng trên trang web đều lấy cảm hứng từ bộ truyện tranh Doraemon.
“Từ nhỏ tôi đã xem Doraemon. Mỗi khi gặp khó khăn, tôi thường tưởng tượng giá như có một bảo bối thần kỳ giúp giải quyết mọi chuyện”, người này chia sẻ.
Điều khiến anh bất ngờ là người dùng không coi đây chỉ là trò đùa.
Một tài khoản còn để lại đánh giá 5 sao cho chiếc cối tưởng tượng với nội dung cho rằng: “Đây là món đồ đáng mua nhất năm 2026”.
Xu hướng này nhanh chóng vượt ra ngoài Hàn Quốc. Các website như FoodNeverComes cung cấp thực đơn đa dạng hơn với món Mexico, Ấn Độ hay Brazil, trong khi một trang khác là DopamineCart mô phỏng trải nghiệm mua sắm trên Amazon nhưng không hề phát sinh giao dịch.
Vượt ra ngoài khuôn khổ mua sắm, các website mô phỏng còn mở rộng sang nhiều hoạt động khác.
Một trong số đó là giả lập hút thuốc. Người dùng chỉ cần nhấn nút để châm thuốc, nhìn điếu thuốc cháy dần và thấy được cả những người dùng khác cũng đang cùng “hút” giống mình.
Không có khói thuốc, không nicotine song lại tạo cảm giác như đang tham gia một khoảng nghỉ ngắn cùng người khác.
Lee, sinh viên 24 tuổi, cho biết thường truy cập website này trong mùa thi. Dù không thực sự hút thuốc, sinh viên này cảm giác như đang nghỉ giải lao thực sự cùng mọi người.
Việc nhìn thấy nhiều người cũng đang vào website giúp anh cảm thấy bớt cô đơn khi học một mình.
Vì sao “mua hụt” vẫn khiến con người hạnh phúc?
Theo các chuyên gia tâm lý, sức hút của những website này không đơn thuần đến từ cảm giác mới lạ.
Giáo sư danh dự Kwak Keum-joo, chuyên ngành tâm lý học tại Đại học Quốc gia Seoul, cho rằng não bộ vẫn có thể tiết dopamine khi thực hiện một hoạt động mô phỏng quá trình mua sắm, dù người dùng biết rõ đó không phải giao dịch thật.
Trong bối cảnh con người liên tục bị thúc đẩy tiêu dùng thông qua quảng cáo, mong muốn mua sắm luôn hiện hữu. Nhưng ngay sau khi thanh toán, nhiều người lại rơi vào trạng thái tiếc nuối vì đã chi quá nhiều tiền.
“Các website này giúp người dùng phần nào thỏa mãn ham muốn mua sắm mà giảm bớt cảm giác hối hận sau khi tiêu tiền”, bà nhận định.
Vị chuyên gia nhận định các thuật toán gợi ý trên nền tảng mua sắm trực tuyến cũng góp phần duy trì vòng lặp tiêu dùng khi liên tục đề xuất những sản phẩm tương tự những gì người dùng từng xem.
“Chúng kích thích những ham muốn mua sắm vốn đã tồn tại trong mỗi người. Kết quả là nhiều người liên tục mua những món đồ tương tự, chi tiêu nhiều hơn rồi lại hối hận sau đó”, bà nói.
Những lý do trên cùng yếu tố kinh tế càng khiến xu hướng “mua sắm giả” trở nên hấp dẫn hơn.
Trong tháng 6, lạm phát tiêu dùng của Hàn Quốc tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong khoảng hai năm rưỡi.
Doanh số mua sắm trực tuyến trong tháng 5 cũng đạt khoảng 25.000 tỷ won, tăng 10%, chủ yếu nhờ thực phẩm và mỹ phẩm.
Giữa áp lực giá cả leo thang, thu nhập không tăng tương ứng và sự bủa vây của các ứng dụng mua sắm, nhiều người trẻ tìm đến các website không bán gì cả như một cách giải tỏa.
Họ có thể gọi một phần gà rán, đặt một sản phẩm sẽ chẳng bao giờ được giao hay cùng những người xa lạ “nghỉ hút thuốc” vài phút trên mạng.
Không món hàng nào được chuyển đến, không hóa đơn nào phải thanh toán. Dẫu vậy, với nhiều người, chỉ riêng cảm giác được trải nghiệm quá trình mua sắm, được tạm quên áp lực chi tiêu và bớt cô đơn cũng đã đủ để họ đóng trình duyệt với tâm trạng nhẹ nhõm hơn và ví tiền nguyên vẹn.