Vài dấu ấn nổi bật của Sony trong ngành TV: “thủy tổ” của tất cả TV LCD LED và còn gì nữa?

Từng đọc được 1 số bình luận trên MXH rằng Sony không có nhiều công nghệ mới trên thị trường TV, hoặc công nghệ True RGB mà họ vừa giới thiệu thực chất dựa trên nền tảng TCL (hay có người nói đó là do TCL cung cấp),... Với vốn kiến thức hạn hẹp của mình, mình thấy cần thiết phải làm rõ những nhận định sai lầm này. Thật không công bằng với Sony khi nhiều người đánh giá thấp những dấu ấn của họ trong ngành công nghiệp TV như vậy. Đây sẽ là bài viết điểm lại 1 số dấu ấn nổi bật của họ trong ngành TV suốt hơn 20 năm qua, gồm cả nguyên mẫu chưa được thương mại hóa nếu nó đủ tính cách mạng. Tuy nhiên, vẫn tập trung nhiều nhất vào mẫu TV ở tiêu đề và công nghệ RGB LED. Ngoài ra, sẽ có phần giải thích đập tan kiểu nhận định trôi nổi trên MXH như ở đầu bài nhắc đến. Nếu cảm thấy bài viết có xu hướng sa đà quá mức vào nâng bi hay thiên vị cho Sony, các bạn cứ việc dừng lại và tắt tab đi cho đỡ khó chịu. Vậy Sony đã ghi dấu ấn của mình trong ngành TV qua 1 số sản phẩm đáng chú ý nào? Mà “thủy tổ” của TV LCD LED nghĩa là sao?

QUALIA 005: “thủy tổ” của tất cả TV LCD LED ngày nay

QUALIA 005 ra mắt năm 2004 là chiếc TV cao cấp 10,000 USD, nằm trong bộ sưu tập QUALIA danh tiếng của hãng. Cách đây hơn 20 năm, chiếc TV này được xem là 1 huyền thoại khi sở hữu tầm nhìn công nghệ vượt thời đại. Không phải ngẫu nhiên mà tập đoàn nhắc đến nó khi giới thiệu công nghệ True RGB. Chỉ duy nhất Sony dám tuyên bố mình có hơn 20 năm khai phá đèn nền LED trên TV, để rồi dẫn đến việc ra mắt True RGB bây giờ.

Họ có quyền tự hào! Vì QUALIA 005 chính là “thủy tổ” của tất cả TV LCD LED bây giờ. Ra mắt vào năm 2004, sản phẩm sở hữu những điểm đáng nể.

Hệ thống đèn nền Triluminos sử dụng chip LED Luxeon hiệu suất cao do Lumileds sản xuất. Bố cục gồm cụm 4 chip LED với 3 màu đỏ, xanh lá và xanh dương. Chính là công nghệ gần đây được nhiều hãng TV giới thiệu dưới nhiều tên gọi khác nhau, song về mặt kỹ thuật, đều là RGB LED đã xuất hiện trên QUALIA 005 từ hơn 20 năm trước. RGB LED là công nghệ đắt đỏ dù hiệu quả chiếu sáng xuất sắc, 1 số sản phẩm khác trang bị công nghệ đèn nền này đều có chi phí cao, lên đến vài ngàn USD từ 10-20 năm trước. Điển hình màn hình HP DreamColor LP2480zx hay NEC SpectraView Reference 21. Thậm chí, Dolby Pulsar trang bị đèn nền RGB LED còn lên đến 40,000 USD. Vì chi phí tốn kém nên về sau, hãng dần dần ngừng sử dụng RGB LED để từng bước chuyển sang White LED. White LED với chi phí rẻ hơn nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường. Công nghệ đó sử dụng đèn nền Blue LED kết hợp với các giải pháp tạo màu như phosphor hay chấm lượng tử, nhằm đạt được ánh sáng trắng. Mẫu BRAVIA 9 đang sử dụng White LED. Còn Triluminos về sau dần trở thành 1 công cụ tiếp thị nhiều hơn. Trên thế hệ TV RGB LED mới, hãng thúc đẩy tiếp thị “True RGB”.

BRAVIA 9 II sử dụng True RGB nhằm phân biệt với vài hãng cũng quảng bá RGB LED nhưng thực chất, cụm LED chỉ gồm 2 loại diode xanh lá và xanh dương. Chúng được phủ lớp phosphor để tạo ra màu sắc mong muốn. Triết lý của Sony thì yêu cầu cao hơn. TV True RGB sử dụng 3 diode đỏ, xanh lá và xanh dương, được điều khiển riêng rẽ với nhau. Như vậy mới là RGB LED đúng nghĩa nhất với từ “true” theo họ. Không chỉ đảm bảo đủ 3 loại diode khác nhau, 1 TV LCD đèn nền RGB LED “True RGB” còn có thuật toán và driver LED độc quyền, có thể điều khiển hệ thống đèn nền đó chính xác đến từng chip LED riêng lẻ chứ không chỉ dừng lại ở cụm LED. Hệ thống RGB LED mới cung cấp khả năng điều khiển đèn nền 66-bit (22-bit cho mỗi kênh RGB). Khi kết hợp với khả năng điều khiển 30-bit (10-bit trên mỗi kênh RGB) của tấm nền LCD, tạo ra 1 hệ thống 96-bit. Bộ phận bán dẫn đã chế tạo IC driver điều khiển đèn LED nhỏ nhất thế giới, kiểm soát được nhiều vùng làm mờ hơn mà không làm giảm độ chính xác. IC driver 22-bit thiết kế riêng đó và thuật toán điều khiển độc quyền là bí mật thương mại của True RGB, khiến nó khác biệt so với đối thủ. Cả IC driver 22-bit và thuật toán điều khiển chính xác đến từng con chip LED này đều do nội bộ Sony tự phát triển. Thực tế trên Tinh tế, đã có 1 bài viết từ năm 2024 đề cập đến con chip điều khiển 22-bit. https://tinhte.vn/thread/3755989

QUALIA 005 không phải TV LCD đầu tiên trên thế giới, cũng không phải đầu tiên của Sony. Nhưng với việc ứng dụng đèn nền LED sớm nhất mà lại còn là RGB LED, tất cả TV LCD LED ngày nay đều có thể gọi vui đây là “thủy tổ” của mình. Giờ chẳng còn TV LCD nào sử dụng đèn nền huỳnh quang (CFL) nữa cả. 1 thay đổi mang tính cách mạng cho ngành công nghiệp TV. Nhưng Sony không chỉ là hãng đầu tiên giới thiệu TV LCD LED đến với công chúng, ngay cả loại TV LED thì họ cũng tiên phong luôn. Đã vậy còn tiên phong tới 2 lần. Phần sau đây sẽ bắt đầu liệt kê 1 số mẫu TV đáng chú ý của họ. Dù số lượng không nhiều, nhưng vài dấu ấn này đủ để đáp trả cho nhận định rằng Sony không đưa ra được nhiều công nghệ mới trên thị trường TV.

XBR8: đèn nền Triluminos RGB Dynamic LED

Nhờ vậy mà nó đạt được chất lượng hình ảnh rất ấn tượng. Đến mức mà cộng tác viên Kevin Miller của CNET đã phải thốt lên: "Màu đen trên dòng XBR8 mới có vẻ tốt nhất trong những màn hình LCD mà tôi từng thấy cho đến nay, vượt trội hơn hẳn so với sản phẩm khác.”

Đèn nền RGB LED của XBR8 (Nikkei)

ZX1 (không phải Walkman hay Xperia đâu nhé!): TV mỏng nhất thế giới nhờ bố cục Edge LED đầu tiên trên thế giới

Mẫu TV có cái tên cực kì dễ gây nhầm lẫn này ra mắt thị trường vào năm 2008, tức cùng năm với XBR8. Tuy nhiên, khác với hệ thống đèn nền full-array, ZX1 đặt LED ở cạnh của TV nhằm giảm độ dày hết cỡ. Kết quả, ZX1 đạt độ mỏng chỉ 9.9 mm.

KDL-40ZX1 siêu mỏng 9.9mm (AVWatch)

XEL-1: TV Organic LED đầu tiên trên thế giới

Đây là chiếc TV diode phát quang hữu cơ (OLED: Organic LED) đầu tiên trên thế giới. TV có kích thước chỉ 11 inch, nhưng mang đến thiết kế đột phá khi đạt độ mỏng đáng kinh ngạc 3mm. Loại bỏ cả đèn nền lẫn tinh thể lỏng để tự phát sáng mỗi điểm ảnh, 1 khác biệt rất lớn so với TV LCD. Chính vì điểm ảnh có khả năng bật tắt, XEL-1 tạo ra được màu đen sâu thẳm. Ra mắt từ tận năm 2007, nó đã gây chấn động giới công nghệ bấy giờ. Luôn nằm trong top những sản phẩm độc lạ dị lẫn đáng tự hào của Sony. Tấm nền do Sony tự phát triển, sở hữu nhiều bí quyết công nghệ hàng đầu lúc đấy. Nào là RGB OLED, Super Top Emission,... Với nền tảng nghiên cứu công nghệ diode phát quang hữu cơ nhiều năm, tấm nền AMOLED trên XEL-1 là bước tiến dài kể từ nguyên mẫu 13 inch năm 2001. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất vẫn là mức giá lên đến 2,500 USD.

TV OLED đầu tiên (BGR) Song, XEL-1 chỉ là những gì mà Sony có thể cho người dùng phổ thông thấy, phần nổi của tảng băng chìm. Công nghệ diode phát quang hữu cơ được tích lũy dựa trên bề dày nhiều năm phát triển đó, đã tìm thấy nơi tỏa sáng thực sự của mình trong các cơ sở hậu kì ở Hollywood. Nền tảng công nghệ tạo nên tấm nền cho XEL-1, về sau được tận dụng để mang lên dòng màn hình tham chiếu TRIMASTER EL. Trong đó, nổi tiếng nhất là mẫu BVM-X300 thuộc bộ ba sản phẩm ‘huyền thoại studio’ của hãng. XEL-1 đánh dấu lần thứ nhất tập đoàn Nhật Bản ra mắt TV LED đầu tiên trên thế giới. Sau đó, họ tập trung khai thác tiềm năng của công nghệ RGB Organic LED này trên dòng sản phẩm chuyên nghiệp B2B. Vậy còn lần tiên phong TV LED thứ 2 là khi nào?

Nguyên mẫu TV Crystal LED: TV LED “thực” đầu tiên trên thế giới, loại Inorganic LED

XEL-1 là TV LED đầu tiên trên thế giới, tấm nền Active Matrix Organic LED (ngắn gọn thì chính là AMOLED). Nhưng, đến năm 2012, Sony tiếp tục mang đến triển lãm CES 1 mẫu TV sử dụng công nghệ mới đến mức, tại thời điểm ấy nó chưa được gọi tên chính thức như bây giờ.

TV Crystal LED (The Verge) Nguyên mẫu TV Crystal LED chính là lần thứ 2 Sony giới thiệu 1 loại TV LED sở hữu công nghệ lẫn ý tưởng mang tính cách mạng, đi trước thời đại. Nếu như XEL-1 là TV LED loại Organic LED, thì TV Crystal LED lại thuộc Inorganic LED. Điểm ảnh vẫn có khả năng bật tắt phát sáng, không đèn nền, không tinh thể lỏng và cũng chẳng có bộ lọc màu. Song, điểm ảnh bây giờ lại chính là đèn LED vốn trước đây từng làm đèn nền trong TV LCD. Có tất cả hơn 6 triệu diode được lắp trên tấm nền hiển thị, tương ứng với độ phân giải Full HD. Đúng. Các bạn không đọc nhầm. Ý tưởng của họ là tận dụng luôn cấu trúc RGB LED để hiển thị hình ảnh, chứ không chỉ làm đèn nền. Thực chất, chip LED từ lu đã được biết đến có thể ứng dụng làm màn hình hiển thị trực tiếp. Đó chính là các màn LED khổng lồ ở TTTM hay SVĐ, loại LED direct-view lấy chính chip LED làm điểm ảnh. Ứng dụng thứ 2 là làm đèn nền cho LCD, module backlight chiếu sáng tấm tinh thể lỏng. Nhưng chế tạo TV mà màn hình lại chính là LED direct-view thì chưa có ai. Sony chính là hãng đầu tiên giới thiệu công nghệ đó. Đây cũng là lần thứ 2 họ tiên phong ở loại TV LED. TV diode phát quang vô cơ thực sự quá mới mẻ vào thời điểm đó, khi mà giới công nghệ đang sốt xình xịch TV phát quang hữu cơ. Đâm ra ngay cả những người dự triển lãm cũng chưa chắc hiểu hết tính cách mạng của nguyên mẫu được trưng bày. Theo IHS Markit (nay là Omdia), công ty đã mất 3 tháng ròng rã chỉ để hoàn thành 1 nguyên mẫu duy nhất đem đi triển lãm. Hành trình dài 9 năm kể từ nguyên mẫu đầu tiên là 1 màn hình QVGA 2.3 inch năm 2003, trưng bày nội bộ công ty.

Tất nhiên, họ không bao giờ thương mại hóa nó, chi phí xây dựng nhà máy có thể tốn 100 tỷ Yên. Đến 2016, Sony hoàn thiện quy trình sản xuất và tung ra CLEDIS, sản phẩm thương mại chính thức đầu tiên trên thế giới của công nghệ Crystal LED, hướng tới B2B. Những lô hàng đầu tiên được giao từ năm 2017. Crystal LED đã đi theo con đường của TRIMASTER EL, đều trở thành sản phẩm phục vụ thị trường ngách B2B. Đến nay, họ vẫn kiên trì phát triển dòng sản phẩm này, thế hệ mới nhất là Crystal LED UNIFY (ZRL-135SG) vừa công bố hồi đầu tháng 6/2026. Về tên gọi, nếu cảm thấy Crystal LED quá khó nhớ thì còn 1 cái tên khác quen thuộc hơn - micro-LED.

X9000A/W900A: Những TV sử dụng công nghệ chấm lượng tử QDEF đầu tiên trên thế giới

Năm 2013, Sony tái sử dụng “Triluminos” nhưng lúc này đã không còn đèn nền RGB LED nữa. Các TV dòng 4K X9000A và Full HD W900A được trang bị công nghệ mới đầu tiên trên thế giới - chấm lượng tử. Cụ thể, nền tảng cho Triluminos lần này là 1 thành tố quang học “Color IQ” do QD Vision sản xuất. Đèn nền Blue LED sẽ chiếu sáng qua thành tố quang học Color IQ chứa những chấm lượng tử đỏ và xanh lá cây. Từ đấy tạo ra màu trắng để đi đến bộ lọc màu.

TV W900A (TechRadar) Về mặt kỹ thuật, Sony là hãng ứng dụng sớm nhất công nghệ QDEF (quantum dot enhancement film) lên TV LCD LED. Nhưng tất nhiên đó không phải công nghệ duy nhất để đạt được mục đích mở rộng gam màu. Trong dải sản phẩm TV BRAVIA năm 2024, chỉ có 2 mẫu cao cấp BRAVIA 7 và 9 sử dụng QDEF. Ở phân khúc tầm trung, BRAVIA 3 và 5 lại dùng narrow-band phosphor (phosphor KSF).

Z9D: thuật toán độc quyền Backlight Master Drive

Như đã nói ở trên, True RGB không phải riêng lẻ 1 công nghệ mà là sự kết hợp của cả thuật toán lẫn phần cứng. 1 trong những thành phần quan trọng nhất của nó chính là bí mật thương mại của Sony - thuật toán. Tại buổi phỏng vấn với nhóm phóng viên Nhật Bản năm 2013 khi ra mắt TV BRAVIA X9200A ở trên, đại diện hãng từng thừa nhận thuật toán điều khiển ma trận LED đóng vai trò lớn trong quyết định chất lượng hình ảnh. Cho thấy họ đã sớm nhận thức và đầu tư vào đây. Luôn ý thức tầm quan trọng của thuật toán điều khiển đèn nền, năm 2016 công ty giới thiệu mẫu BRAVIA Z9D mang theo công nghệ Backlight Master Drive, điều khiển tất cả đèn LED hoàn toàn rời rạc. Đây chính là nền tảng để ra đời True RGB hôm nay, khi mà Sony luôn khẳng định phải có khả năng điều khiển chính xác đến từng đèn LED mới đạt yêu cầu đề ra.

Kết luận

Sở hữu bề dày thành tích công nghệ và lịch sử hơn 20 năm ứng dụng đèn LED trên TV. Tiên phong đồng thời cả 3 loại TV LCD LED, TV Organic EL và TV Inorganic EL. Việc Sony bị đánh giá thấp bởi những ý kiến trôi nổi trên MXH như ở phần mở đầu thực sự không đáng. Có những nhận định võ đoán vô cùng sai lầm, không dựa trên căn cứ mà đã vội kết luận. Thực tế, dấu ấn của họ trong ngành công nghiệp TV là vô cùng lớn. Kể cả khi không phải fanboy hay là anti đi chăng nữa, bạn cũng không nên xem thường công nghệ Sony như vậy. Coi họ chỉ là 1 công ty lắp ráp đơn thuần, mua chỗ này chỗ kia rồi ghép lại với nhau là ra được sản phẩm,... Hàm lượng chất xám được tích lũy qua bao nhiêu năm bỗng trở nên thật rẻ rúng. Ít nhất thì trên dòng cao cấp flagship, chuyện ‘đè tem’ thật khó xảy ra khi đây thường là nơi tập hợp những gì tốt nhất của nhà sản xuất.

Hơn 20 năm tích lũy bí quyết và kinh nghiệm điều khiển đèn nền LED trên TV (FlatpanelsHD) Đồng ý rằng tập đoàn đã thay đổi định hướng kinh doanh, chính tân CEO cũng vừa xác nhận với báo chí Nhật Bản rằng, họ đang chuyển trọng tâm từ thiết bị hiển thị sang nội dung sẽ hiển thị trên thiết bị đó - gồm cả khía cạnh sản xuất sáng tạo lẫn phần cứng làm việc. Song, đối với bất kì nhà sản xuất TV nào, nếu muốn vươn lên tầm bậc thầy về chất lượng hình ảnh, cái tên này nên được đưa vào hàng đầu trong danh sách cần phải vượt qua. 1 ví dụ là mẫu TV QD-OLED BRAVIA 8 II đã giúp Sony giành danh hiệu “King of TV” lần thứ 7 liên tiếp trong cuộc thi TV Shootout do Value Electronics tổ chức. Đồng thời, nhận luôn cả danh hiệu “Best TV of 2025” từ kênh HDTVTest. Chất lượng hình ảnh luôn là thứ không bao giờ ‘lỗi thời’ trên TV Sony cao cấp. 1 bức tường thử thách chờ đợi những hãng TV khác phá vỡ.