Viễn cảnh TPHCM thử nghiệm taxi bay nhờ Luật Phát triển đô thị
(Dân trí) - Luật Phát triển đô thị tạo cơ sở pháp lý để TPHCM xây dựng quy hoạch không gian tầm thấp, mở đường cho việc thử nghiệm các phương tiện bay giao hàng và taxi bay.
Sau khi Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết quy định về quy hoạch không gian tầm thấp để trình HĐND thành phố xem xét.
Đây là bước đi quan trọng giúp TPHCM chủ động xây dựng khung pháp lý cho một lĩnh vực hoàn toàn mới, vốn chưa có hướng dẫn cụ thể ở cấp địa phương. Trong đó, taxi bay là một trong những mô hình dịch vụ thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đáng chú ý.
Quy hoạch vùng trời dưới 3.000m
Theo dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM, "không gian tầm thấp" được xác định là khoảng không gian trên bề mặt đất, mặt nước thuộc địa giới hành chính thành phố đến độ cao dưới 3.000m.
Phần không gian này phục vụ các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ, giao thông và quản lý đô thị, gắn liền với bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Việc đưa ra khái niệm cụ thể này được xem là điểm mới, bởi quy định hiện hành mới dừng lại ở nguyên tắc chung về bảo vệ vùng trời, vùng cấm bay mà chưa hướng dẫn lập quy hoạch không gian tầm thấp ở cấp địa phương.
Quy hoạch không gian tầm thấp ở TPHCM dự kiến bao gồm không gian cho hoạt động thử nghiệm taxi bay, máy bay giao hàng... (Ảnh: Ngọc Tân).
Đồ án quy hoạch dự kiến phân vùng, phân lớp và thiết lập hành lang bay ở độ cao dưới 1.000m, đồng thời nghiên cứu mở rộng đến dưới 3.000m. Các vùng bay phải nằm ngoài khu vực bảo vệ an ninh quốc phòng hoặc phải có phương án phối hợp kiểm soát đặc biệt được Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chấp thuận.
Bên cạnh đó, hồ sơ quy hoạch sẽ xác định hiện trạng, dự báo lưu lượng bay; bố trí quỹ đất hạ tầng dùng chung như trạm sạc, bãi cất/hạ cánh, hệ thống cảm biến định vị, radar, trạm hoán đổi pin... kết nối đồng bộ với giao thông công cộng mặt đất. Dự thảo cũng yêu cầu đánh giá chi tiết các rủi ro về an toàn hàng không, tiếng ồn, rác thải pin và quyền riêng tư của cư dân.
Đáng chú ý, hồ sơ quy hoạch sẽ bao gồm bản đồ vành đai không gian dành riêng cho các khu vực thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với taxi bay, drone giao hàng... trước khi cấp phép thương mại đại trà.
Để giám sát theo thời gian thực, TPHCM sẽ nghiên cứu xây dựng nền tảng quản lý áp dụng công nghệ bản sao kỹ thuật số (digital twin), hỗ trợ định danh từ xa, cấp phép bay điện tử và tự động cảnh báo xung đột đường bay.
Lần đầu có quy trình quy hoạch không gian tầm thấp
Khác với các quy định hiện hành, dự thảo Nghị quyết của HĐND TPHCM lần đầu tiên xác định đầy đủ quy trình lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch không gian tầm thấp - một lĩnh vực được xác định là mới, chưa có tiền lệ ở cấp địa phương.
Dự thảo quy định thời gian lập đề cương quy hoạch không quá 2 tháng, lập quy hoạch không quá 12 tháng và thẩm định không quá 30 ngày kể từ ngày cơ quan thẩm định nhận đầy đủ hồ sơ.
Quy hoạch sau khi được lập, thẩm định sẽ được trình HĐND TPHCM xem xét, thông qua trước khi Chủ tịch UBND thành phố ban hành quyết định phê duyệt.
Một sự kiện trình diễn máy bay không người lái giao hàng ở TPHCM (Ảnh: Ngọc Tân).
Hồ sơ quy hoạch cũng được số hóa toàn bộ. Ngoài bản giấy, hệ thống lưu trữ dữ liệu số địa lý (GIS) và bản đồ quy hoạch phân vùng không gian 3D sẽ thể hiện chi tiết sự phân tầng độ cao và hành lang bay, tạo nền tảng kết nối với dữ liệu thông tin quy hoạch quốc gia.
Dự thảo cũng quy định cơ chế rà soát định kỳ hoặc điều chỉnh khẩn cấp khi có yêu cầu về quốc phòng, an ninh, thiên tai hoặc thay đổi lớn về công nghệ. Kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách TPHCM và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Quyền chủ động này xuất phát từ Điều 11 Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua, cho phép HĐND TPHCM quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao, đồng thời ban hành các chính sách ưu đãi đầu tư và khai thác nguồn thu từ các không gian này.
Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội thông qua đã trao cho TPHCM quyền chủ động xây dựng quy hoạch không gian tầm thấp.
Cụ thể, Điều 11 của luật này nêu rõ: HĐND thành phố quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao.
HĐND thành phố cũng được quy định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư, phát triển công trình ngầm, khai thác không gian tầm thấp, không gian tầm cao; các khoản thu từ việc khai thác, sử dụng không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao.