Bản đồ 3D dẫn đường đặt stent động mạch chủ bị tách
Ông Bình, 54 tuổi, ở Nghệ An, được chẩn đoán tách thành động mạch chủ Stanford B. Lớp áo trong của động mạch chủ bị rách khiến máu len vào giữa các lớp thành mạch, tạo một lòng giả chạy dọc theo mạch. Nếu tổn thương tiếp tục lan rộng, dòng máu tới các cơ quan có thể bị cản trở; thành mạch cũng có nguy cơ vỡ.
Êkíp bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội chỉ định phẫu thuật Hybrid, kết hợp chuyển vị các nhánh mạch với đặt stent graft trong lòng động mạch chủ. Thách thức là stent phải che kín vùng tổn thương nhưng không làm gián đoạn dòng máu tới não và cánh tay trái. Trong khi đó, đoạn động mạch cần xử trí nằm sâu trong lồng ngực, các nhánh mạch đan xen và có thể chồng lấp trên hình X-quang hai chiều.
Dữ liệu CT mạch máu của ông Bình được đưa vào Artis Pheno và đồng bộ với hình ảnh thu trực tiếp trong phòng Hybrid để dựng mô hình giải phẫu 3D. Artis Pheno là hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền bằng tia X, tích hợp trên cánh tay robot hình chữ C có 9 trục chuyển động. Thiết bị thu hình từ nhiều góc khi quay quanh người bệnh, sau đó tái tạo thành bản đồ 3D. Mỗi lượt chụp kéo dài khoảng 5-20 giây, dữ liệu được xử lý trong khoảng 5-10 giây.
Cánh tay robot có thể thay đổi độ cao và góc chiếu mà không cần điều chỉnh tư thế người bệnh, duy trì không gian thao tác khi bệnh nhân đang kết nối với đường truyền, dây theo dõi và các thiết bị hỗ trợ.
Với mô hình 3D do Artis Pheno tạo ra, bác sĩ có thể xoay mô hình, quan sát đoạn động mạch chủ bị tách từ nhiều hướng và đánh giá tương quan giữa vùng dự kiến đặt stent với các nhánh mạch quan trọng. Từ đó, êkíp xác định những nhánh mạch cần tạo đường lưu thông máu thay thế, đồng thời kịp thời điều chỉnh phác đồ, đảm bảo độ chính xác trong suốt quá trình điều trị.
Trong ca ông Bình, mô hình 3D được chồng lên hình ảnh X-quang trực tiếp, giúp êkíp theo dõi dây dẫn và stent so với vùng tổn thương cùng các nhánh mạch lân cận. Việc này hỗ trợ bác sĩ tạo cầu nối giữa các động mạch cảnh và động mạch dưới đòn trái để duy trì dòng máu tới não và cánh tay trái. Sau khi stent graft được mở, hệ thống chụp kiểm tra mức độ che phủ tổn thương và dòng máu, hỗ trợ bác sĩ phát hiện, xử trí bất thường trước khi kết thúc phẫu thuật.
Sau phẫu thuật, ông Bình tỉnh táo, vận động tay chân tốt, không ghi nhận thiếu máu não hoặc thiếu máu chi và xuất viện sau 10 ngày. Người bệnh tiếp tục điều trị nội khoa để kiểm soát các bệnh tim mạch nền.
BS.CKI Nguyễn Đức Hưng, Trưởng khoa Can thiệp Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết giá trị của hệ thống nằm ở việc nối liền ba bước: lập kế hoạch từ dữ liệu trước mổ, dẫn đường dụng cụ trong thủ thuật và kiểm tra kết quả. Các bước được thực hiện trong cùng phòng Hybrid, hạn chế việc phải di chuyển người bệnh sang thiết bị khác giữa ca mổ.
Bản đồ 3D không tự lựa chọn phương án hoặc điều khiển stent thay bác sĩ. Sự kết hợp các nguồn hình ảnh giúp bác sĩ hiểu rõ tổn thương cả về vị trí, cấu trúc và mức độ ảnh hưởng đến dòng máu, từ đó lựa chọn dụng cụ, điểm đặt stent và cách tiếp cận phù hợp hơn. Sau can thiệp, ê-kíp có thể kiểm tra ngay khả năng tái thông, mức độ che phủ và dòng máu qua các nhánh liên quan để xử trí bất thường nếu có.
Với người bệnh, quy trình này góp phần giảm nguy cơ đặt dụng cụ không đúng vị trí, che lấp nhánh mạch hoặc phải can thiệp bổ sung, đồng thời bảo tồn tưới máu cho các cơ quan và hỗ trợ quá trình hồi phục sau điều trị.
Từ năm 2023 đến tháng 8/2026, bệnh viện cho biết Artis Pheno đã hỗ trợ hơn 1.600 ca can thiệp và phẫu thuật, phần lớn thuộc lĩnh vực tim mạch và mạch máu. Ngoài bệnh động mạch chủ, nền tảng có thể được ứng dụng trong can thiệp mạch vành, tim cấu trúc (thay van động mạch chủ qua da - TAVI, sửa van hai lá qua da - TEER), rối loạn nhịp (triệt đốt qua catheter) và mạch ngoại biên, cũng như một số thủ thuật thần kinh, ung bướu hoặc chấn thương chỉnh hình phù hợp.
Ly Nguyễn
*Tên người bệnh đã được thay đổi.