Đưa Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành nền tảng nghiên cứu Việt Nam - Australia

Đây là một trong những định hướng được nhắc đến nhiều lần trong hợp tác về công nghệ giữa Việt Nam và Australia giai đoạn sắp tới. Trong tuyên bố chung về tăng cường kết nối Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo giữa Việt Nam và Australia hôm 11/8, lãnh đạo hai nước đánh giá AVSTC "là mô hình đối tác tiêu biểu nhằm thúc đẩy hợp tác về các công nghệ trọng yếu và mới nổi, trước mắt tập trung vào các ứng dụng đột phá của công nghệ 5G và các công nghệ nền tảng liên quan".

"Lãnh đạo hai nước cũng hoan nghênh việc triển khai Giai đoạn II của Trung tâm Công nghệ Chiến lược Việt Nam - Australia", tuyên bố chung có đoạn.

AVSTC khai trương tháng 6/2025, được triển khai thông qua hợp tác giữa Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) và Đại học Công nghệ Sydney (UTS), đặt tại cơ sở tại PTIT (Hà Đông, Hà Nội). Trung tâm hướng tới quy tụ chuyên gia từ giới học thuật, doanh nghiệp và Chính phủ hai nước để giải quyết các thách thức và nắm bắt cơ hội từ công nghệ mới, với các lĩnh vực trọng tâm gồm 5G/6G và mạng thế hệ mới, AI và học máy, an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, công nghệ lượng tử và tương lai số.

Trong phát biểu tại sự kiện TechConnect tại Đại học Công nghệ Sydney sáng 10/8, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh hai bên cần tiếp tục phát triển Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành nền tảng chung, đồng thời kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm, nguồn vốn công nghệ để những sáng chế xuất sắc có cơ hội đi thẳng từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Theo Bộ trưởng, các đơn vị tại Australia, trong đó có UTS, đã có nhiều hợp tác riêng lẻ với các trường tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, những hoạt động này cần được kết nối thành một "nền tảng chung", qua đó tạo hệ sinh thái hợp tác rộng hơn thay vì các dự án riêng biệt.

Hiện thực hóa vai trò mới của Trung tâm

Tại cuộc làm việc ngày 11/8, đại diện PTIT và UTS cụ thể hóa định hướng đưa Trung tâm thành nền tảng nghiên cứu chung.

Theo Giám đốc PTIT Đặng Hoài Bắc, sau hơn một năm hoạt động, Trung tâm đã hình thành những nền tảng ban đầu cho hợp tác nghiên cứu giữa hai nước. Trong 14 tháng đầu tiên, Trung tâm triển khai 8 khoản tài trợ nghiên cứu khởi tạo được lựa chọn từ hơn 200 hồ sơ, cung cấp 100 suất hỗ trợ nghiên cứu và 19 giải thưởng dành cho phụ nữ trong lĩnh vực công nghệ. Chuỗi hội thảo khoa học thu hút hơn 350 lượt tham gia, đồng thời chín mô hình thử nghiệm được phát triển trong các lĩnh vực như bảo mật 5G, AI bảo vệ quyền riêng tư, y tế từ xa và dịch ngôn ngữ ký hiệu tiếng Việt.

Từ những kết quả này, PTIT và UTS thống nhất nâng vai trò của Trung tâm, không chỉ là nơi triển khai các dự án nghiên cứu chung mà từng bước trở thành nền tảng kết nối các nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý của hai nước.

Hai bên dự kiến xác định các lĩnh vực công nghệ ưu tiên, tìm kiếm đối tác phù hợp cho từng hướng nghiên cứu và hoàn thiện mô hình quản trị Trung tâm. Một nội dung được nhấn mạnh là tạo cơ chế để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đặt bài toán, nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ.

Một trong những hướng được PTIT và UTS trao đổi là triển khai mô hình UTS Rapido thông qua Trung tâm. Đây là mô hình R&D ứng dụng của UTS, kết nối các nhà nghiên cứu với doanh nghiệp để phát triển công nghệ từ ý tưởng, thử nghiệm đến nguyên mẫu và ứng dụng thực tế. Nếu được triển khai tại Việt Nam, mô hình này có thể bổ sung một mắt xích giữa nghiên cứu và thị trường, giúp doanh nghiệp đưa nhu cầu thực tế tới các nhóm nghiên cứu, đồng thời tạo cơ hội để các kết quả có tiềm năng tiếp cận đối tác kỹ thuật, nguồn vốn và khách hàng.

Trong giai đoạn tiếp theo, truyền thông lượng tử và 6G được hai bên đề cập là những hướng có thể thúc đẩy hợp tác. Đây đều là các lĩnh vực công nghệ mới, đòi hỏi sự tham gia của nhiều bên và nguồn lực nghiên cứu dài hạn, phù hợp với mô hình kết nối mà Trung tâm đang hướng tới.

Bên cạnh nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ, hợp tác đào tạo nhân lực cũng là trọng tâm dự kiến được mở rộng thời gian tới. Tại cuộc gặp, hai bên cho biết sẽ nghiên cứu các chương trình đào tạo chung dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp, chương trình liên kết, bằng kép và đào tạo kỹ năng. Một đề xuất cụ thể là xây dựng chương trình chứng chỉ về trí tuệ nhân tạo do PTIT và UTS phối hợp triển khai, kết hợp đào tạo trực tiếp tại Việt Nam với sự tham gia trực tuyến của các chuyên gia UTS.

Giáo sư Andrew Parfitt, Hiệu trưởng UTS, đánh giá cao kết quả hợp tác với PTIT và nhất trí với định hướng phát triển Trung tâm thành nền tảng cho các hoạt động hợp tác sâu rộng hơn. UTS cũng chia sẻ thế mạnh trong các lĩnh vực như kinh tế số, tài chính số, hạ tầng, quản lý chuỗi cung ứng và khả năng chống chịu của mạng lưới, mở thêm các hướng hợp tác bên cạnh công nghệ chiến lược.

Lưu Quý