Hạn hán thách thức kênh đào Panama

AFP đưa tin Ban quản lý kênh đào Panama sẽ hạn chế số lượng tàu qua lại tuyến đường thủy quan trọng này từ ngày 4/9. Lưu lượng tàu qua kênh đào giảm từ mức bình thường 36 chuyến/ngày xuống còn 34 chuyến/ngày, sau đó tiếp tục giảm về 32 chuyến/ngày nhằm tiết kiệm nước. Đây là lần thứ hai việc hạn chế được áp dụng do hạn hán nghiêm trọng gây ra bởi hiện tượng El Nino, dự kiến kéo dài đến giữa năm 2027. Nhà chức trách cũng hạ mức mớn nước cho phép của tàu (độ sâu tàu chìm dưới mặt nước) từ 15,24 xuống 14,63 m.

Panama đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp do El Nino, hiện tượng làm tăng nhiệt độ bề mặt ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương dọc xích đạo và gây ra những thay đổi toàn cầu về gió và lượng mưa cũng như điều kiện thời tiết thất thường. Ilya Espino de Marotta, người sắp đảm nhiệm vị trí giám đốc Ban quản lý kênh đào Panama, thừa nhận điều kiện hiện nay rất thách thức.

Kênh đào Panama nối Thái Bình Dương với Đại Tây Dương, đóng vai trò là tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 5% thương mại toàn cầu và 40% lưu lượng container của Mỹ. Guardian cho biết kênh đào này được nhiều chủ tàu ưa chuộng do có thể giảm chi phí và thời gian vận chuyển, đặc biệt đối với nhà bán lẻ lớn và công ty năng lượng giao dịch giữa các nước châu Á và Mỹ.

Kênh đào dài 80 km hoạt động dựa vào nước ngọt tái bổ sung nhờ mưa, lưu trữ trong hồ Gatún và một hồ nhân tạo khác. Theo Live Science, khi tàu đi qua kênh đào Panama, bộ ba âu tàu nâng tàu lên độ cao 26 m so với mực nước biển. Tàu di chuyển qua hồ Gatún ở độ cao này, sau đó đi qua bộ ba khóa khác để hạ xuống mực nước biển. Khi không có nước, các khóa dùng để nâng và hạ tàu ở đầu và cuối hành trình qua kênh đào sẽ không hoạt động. Mỗi tàu qua lại cần khoảng 200 triệu lít nước, sau đó lượng nước này được xả ra biển.

Erick Cordoba, quản lý nước ở kênh đào Panama, nước là nguồn tài nguyên quan trọng nhất cho hoạt động tại đây nhưng giữa tháng 4 và tháng 8, lượng mưa tích lũy thấp hơn 35,8% so với mức trung bình lịch sử và không có dấu hiệu phục hồi trong ngắn hạn.

Các dự báo chỉ ra rằng mùa khô năm 2027, thường diễn ra từ tháng 1 đến tháng 4, sẽ bắt đầu sớm hơn bình thường và kéo dài sang tận tháng 5. Trong năm 2023 và 2024, El Nino buộc nhà chức trách phải giảm số lượng tàu qua lại kênh đào hàng ngày xuống còn 22 và mớn nước tối đa xuống còn 13,41 m. Kết quả là lưu lượng tàu giảm 20% và trọng tải giảm 17% , chưa kể đến hàng dài tàu xếp hàng chờ đợi. Jorge Quijano, cựu giám đốc Ban quản lý kênh đào cho biết nếu không thể lấp đầy các hồ vào tháng 11, có khả năng họ sẽ phải tiếp tục siết số lượng tàu đi qua.

Hạn chế kéo dài sẽ dẫn đến chi phí vận chuyển cao hơn và thời gian chờ đợi lâu hơn, đẩy giá cả hàng hóa tăng cao hơn cho người tiêu dùng. Mỗi lần mớn nước giảm thêm 30 cm, một tàu phải bớt khoảng 200 container, tác động đáng kể đến nguồn thu lớn nhất của kênh đào Panama.

Tuyến đường này chủ yếu kết nối Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản với Mỹ, xuất xứ hoặc điểm đến của 7 trong 10 container qua kênh đào. Nhà phân tích Natasha Lindstaedt ở Đại học Essex, Anh, nhận định chi phí tăng có thể ảnh hưởng tiềm tàng đến thương mại Mỹ. Xung đột gây ra sự đình trệ ở eo biển Hormuz làm tăng lưu lượng qua kênh đào Panama. Những khó khăn trên cả hai tuyến đường cũng gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ban quản lý kênh đào đang lên kế hoạch xây dựng một hồ chứa mới rộng 4.600 ha trên sông Indio về phía tây nhằm hạn chế tác động của hạn hán trong tương lai đối với tàu chở hàng. Nhưng phải tới năm 2031, dự án mới sẵn sàng đi vào hoạt động.