'Kỹ sư bán dẫn Việt đang từng bước sẵn sàng cho môi trường toàn cầu'
Ông Kenneth Tse là Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc IPV - cơ sở lắp ráp và kiểm định bán dẫn lớn nhất trong mạng lưới Intel khi khánh thành năm 2006 tại Khu Công nghệ cao TP HCM (SHTP), đảm nhận các công đoạn hoàn thiện cuối trước khi sản phẩm xuất xưởng. Nhân kỷ niệm 20 năm thành lập, ông chia sẻ với VnExpress về lựa chọn sản xuất bán dẫn quy mô toàn cầu của tập đoàn Mỹ tại Việt Nam.
- Khi Intel quyết định đầu tư cách đây hai thập kỷ, yếu tố nào khiến Việt Nam nổi bật hơn các lựa chọn khác trong khu vực, và thực tế sau 20 năm có gì khác với kỳ vọng ban đầu?
- 20 năm trước, đầu tư vào Việt Nam là quyết định mang tính chiến lược và dài hạn của Intel. Khi đó, ngành công nghệ cao và bán dẫn trong nước mới ở giai đoạn đầu phát triển. Tuy nhiên, chúng tôi nhìn thấy nhiều nền tảng quan trọng: môi trường chính trị - xã hội ổn định, vị trí chiến lược ở trung tâm châu Á, lực lượng lao động trẻ, năng động, có tinh thần học hỏi cao, cùng cam kết mạnh mẽ từ Chính phủ, TP HCM và SHTP trong việc đồng hành với các nhà đầu tư công nghệ cao.
Việt Nam cũng nổi bật ở tiềm năng phát triển dài hạn. Intel nhìn thấy ở đó khát vọng tiến lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, sẵn sàng xây dựng năng lực mới và hợp tác với doanh nghiệp để giải quyết các thách thức ban đầu về hạ tầng, nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp.
Sau 20 năm, kết quả đạt được đã củng cố niềm tin của chúng tôi. Từ một dự án trên nền đất mới SHTP, IPV trở thành cơ sở lắp ráp và kiểm định lớn nhất trong mạng lưới của Intel, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của tập đoàn. Nhà máy đã sản xuất hơn bốn tỷ đơn vị sản phẩm và đóng góp hơn 110 tỷ USD giá trị xuất khẩu cho Việt Nam. Việt Nam không chỉ chứng minh năng lực vận hành sản xuất quy mô lớn, mà còn cho thấy khả năng phát triển đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên, nhà quản lý và nhà cung ứng ngày càng chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh cạnh tranh khu vực gia tăng, Việt Nam cần tiếp tục củng cố các yếu tố nền tảng như nhân lực chất lượng cao, hạ tầng đáng tin cậy, năng lượng sạch, thủ tục hành chính hiệu quả và chính sách đầu tư cạnh tranh. Nhưng nhìn tổng thể, 20 năm qua đã chứng minh quyết định đầu tư đúng đắn, và Intel tự hào được là một phần trong hành trình phát triển đó.
- Nhìn lại hành trình từ dự án trên giấy đến khi trở thành mắt xích trong mạng lưới sản xuất toàn cầu, ông đánh giá đâu là cột mốc mang tính quyết định nhất của IPV?
- Cột mốc đầu tiên chắc chắn là năm 2006, khi Intel công bố quyết định đầu tư vào Việt Nam và đặt nền móng cho nhà máy. Đây là bước đi quan trọng với Intel và với Việt Nam, bởi dự án góp phần đưa Việt Nam lên bản đồ công nghệ cao toàn cầu và gửi đi tín hiệu tích cực tới các nhà đầu tư công nghệ khác.
Tiếp đến là năm 2010, khi nhà máy bắt đầu đi vào sản xuất. Lúc này, đội ngũ của IPV bắt đầu chứng minh năng lực vận hành trong một môi trường sản xuất bán dẫn toàn cầu, nơi yêu cầu về chất lượng, độ chính xác, kỷ luật vận hành, an toàn đều ở mức rất cao.
Từ hoạt động lắp ráp và kiểm định ban đầu, Intel Việt Nam tham gia vào những dòng sản phẩm ngày càng phức tạp hơn, gồm các sản phẩm phục vụ thế hệ AI PC mới, máy chủ và những lĩnh vực công nghệ tiên tiến khác. Việc đạt cột mốc hai tỷ, ba tỷ và sau đó là hơn bốn tỷ đơn vị sản phẩm là minh chứng cho năng lực mở rộng rất mạnh mẽ của đội ngũ tại Việt Nam.
Tôi cũng muốn nhắc đến sự phát triển của hệ sinh thái. Intel không chỉ xây dựng một nhà máy, mà còn hợp tác cùng Việt Nam trong phát triển năng lực nhân tài, nhà cung ứng và tiêu chuẩn vận hành. Intel đã làm việc với hơn 600 nhà cung ứng địa phương đủ điều kiện, hỗ trợ họ nâng cao tiêu chuẩn về chất lượng, tuân thủ, an toàn và năng lực để có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dấu mốc 20 năm hoạt động của Intel tại Việt Nam, cùng những chương trình như trao tặng thiết bị lắp ráp và kiểm định bán dẫn cho cơ sở đào tạo, cũng đánh dấu giai đoạn mới của hành trình: không chỉ sản xuất hiệu quả, mà còn đóng góp sâu hơn vào phát triển nguồn nhân lực, đào tạo thực hành và hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam.
- Để đạt thành tựu như hôm nay, Intel Việt Nam đã phải vượt qua những thách thức nào về hạ tầng, nhân lực và môi trường công nghiệp?
- Những năm đầu, chúng tôi nhìn nhận đây là hành trình cùng xây dựng năng lực cho một lĩnh vực công nghệ cao còn rất mới tại Việt Nam. Việc thiết lập một cơ sở sản xuất bán dẫn quy mô lớn theo tiêu chuẩn toàn cầu đòi hỏi nỗ lực đáng kể trong đào tạo nhân lực, xây dựng quy trình vận hành và hình thành văn hóa an toàn, chất lượng và kỷ luật sản xuất. Hạ tầng kỹ thuật, logistics, chuỗi cung ứng địa phương và các dịch vụ hỗ trợ công nghiệp cũng cần được phát triển để đáp ứng yêu cầu của một ngành đòi hỏi độ chính xác và độ tin cậy rất cao như bán dẫn.
Về nhân lực, thách thức không nằm ở tinh thần hay khả năng học hỏi của người Việt Nam. Trên thực tế, đó luôn là điểm mạnh. Vấn đề cốt lõi là làm thế nào để kết nối tốt hơn giữa đào tạo học thuật và yêu cầu thực tiễn của sản xuất công nghệ cao.
Vì thế, Intel đã sớm hợp tác với Chính phủ, trường đại học, cao đẳng kỹ thuật và đối tác quốc tế để thúc đẩy chương trình như HEEAP, hiện đại hóa chương trình đào tạo kỹ thuật, tăng cường đào tạo thực hành, nâng cao năng lực giảng viên và khuyến khích sự tham gia của phụ nữ trong STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán).
- Dấu mốc nào khiến Intel cảm nhận rõ nhất sự trưởng thành của nguồn nhân lực kỹ thuật Việt Nam?
- Ngày càng có nhiều kỹ sư, kỹ thuật viên và nhà quản lý Việt Nam đảm nhận vai trò quan trọng trong vận hành, cải tiến kỹ thuật, chất lượng, quản lý sản xuất và lãnh đạo tại Intel Việt Nam cũng như trong mạng lưới rộng hơn. Hiện 95% nhân sự cấp quản lý của IPV là người Việt.
Khi mới bắt đầu, chúng tôi phải đầu tư đáng kể vào đào tạo. Sau 20 năm, đội ngũ trong nước không chỉ vận hành hiệu quả một nhà máy quy mô lớn, mà còn tham gia giải quyết những vấn đề kỹ thuật phức tạp, hỗ trợ đưa sản phẩm mới vào sản xuất, cải tiến quy trình và đóng góp vào các tiêu chuẩn vận hành toàn cầu.
- Đâu là thay đổi lớn nhất về chất lượng kỹ sư Việt Nam và đâu là khoảng cách cần thu hẹp để họ có thể tham gia sâu hơn vào những khâu có giá trị cao trong ngành bán dẫn?
- Thay đổi lớn nhất ở đội ngũ kỹ sư Việt là mức độ sẵn sàng trong môi trường công nghiệp toàn cầu. Thế hệ kỹ sư mới có nền tảng STEM tốt hơn, kỹ năng ngoại ngữ và tư duy toàn cầu tốt hơn, khả năng thích ứng cao hơn với công nghệ mới và tinh thần học hỏi mạnh mẽ. Đây là lợi thế lớn.
Điểm mạnh của lực lượng lao động Việt Nam là sự chăm chỉ, khả năng thích ứng nhanh, tư duy giải quyết vấn đề thực tiễn và tinh thần không ngừng cải tiến. Tuy nhiên, để tham gia sâu hơn vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn, Việt Nam cần tiếp tục tăng tỷ trọng đào tạo thực hành trong chương trình kỹ thuật, phát triển nhiều chuyên gia trình độ cao và sau đại học...
Phát triển nhân tài là một hành trình dài hạn, nên Intel đã đầu tư 22 triệu USD vào chương trình hỗ trợ giáo dục, môi trường, an toàn và sức khỏe tại Việt Nam, hợp tác trong Chương trình liên kết đào tạo kỹ sư chất lượng cao (HEEAP), hỗ trợ đào tạo hơn 9.000 giảng viên, trao hơn 2.000 học bổng và gần đây trao hơn 30 thiết bị lắp ráp và kiểm định bán dẫn cho SHTP và Đại học Quốc gia Hà Nội nhằm mở rộng cơ hội thực hành. Những chương trình này góp phần xây dựng nền tảng nhân lực dài hạn cho ngành công nghệ cao và bán dẫn của Việt Nam.
- Việt Nam đặt mục tiêu trở thành một mắt xích quan trọng của ngành bán dẫn toàn cầu. Ông đánh giá mục tiêu này thực tế đến đâu? - Đây là mục tiêu giàu tham vọng và nên được nhìn nhận như một hành trình dài hạn, thay vì có thể đạt trong một sớm một chiều. Việt Nam đã có những nền tảng đáng khích lệ, gồm môi trường ổn định, vị trí chiến lược, lực lượng lao động trẻ, quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ, sự hiện diện của các công ty công nghệ toàn cầu và kinh nghiệm ngày càng tăng trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và sản xuất bán dẫn.
Tuy nhiên, để trở thành mắt xích quan trọng hơn, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào một số điều kiện then chốt. Về nhân lực, cần mở rộng cả về số lượng và chất lượng kỹ sư, kỹ thuật viên, chuyên gia sau đại học, lao động thực hành tay nghề cao.
Về hạ tầng, cần đảm bảo hơn nguồn điện ổn định, khả năng tiếp cận năng lượng sạch, logistics, khu công nghiệp chuyên biệt và dịch vụ hỗ trợ cần tiếp tục được nâng cấp.
Về chính sách, môi trường đầu tư cần có tính cạnh tranh, linh hoạt và khả năng phản ứng nhanh với nhu cầu của lĩnh vực công nghệ cao.
Cuối cùng là hệ sinh thái, cần phát triển thêm nhà cung ứng, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm đào tạo và cơ chế hợp tác hiệu quả giữa Nhà nước, các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp.
Với tiến triển nhất quán, Việt Nam có thể tiếp tục củng cố vai trò của mình trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, đặc biệt ở những lĩnh vực đang sở hữu năng lực thực chất, như lắp ráp, kiểm định, đóng gói và vận hành sản xuất công nghệ cao.
- Vai trò của cơ sở tại Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào trong chiến lược toàn cầu của tập đoàn trong 10 năm tới?
- Việt Nam đã khẳng định vị thế là cơ sở sản xuất quy mô lớn có độ tin cậy cao trong mạng lưới toàn cầu của chúng tôi. Trong thập kỷ tới, chúng tôi kỳ vọng cơ sở tại Việt Nam tiếp tục đóng vai trò có ý nghĩa trong năng lực lắp ráp, kiểm định và đóng gói, như một phần của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu có khả năng chống chịu tốt hơn, cân bằng hơn và linh hoạt hơn.
Đóng góp của Việt Nam không chỉ được định hình bởi quy mô, mà còn bởi độ phức tạp của sản phẩm, năng lực kỹ thuật, sự xuất sắc trong vận hành, tiêu chuẩn phát triển bền vững và sự kết nối chặt chẽ hơn với hệ sinh thái địa phương.
Dù vậy, mọi quyết định cụ thể về sản phẩm, công suất, đầu tư sẽ phụ thuộc nhu cầu thị trường, chiến lược sản xuất toàn cầu của Intel và điều kiện vận hành phù hợp. Intel tiếp tục xem Việt Nam là một địa điểm quan trọng trong hoạt động sản xuất toàn cầu và là đối tác dài hạn trong phát triển công nghệ cao.
Bảo Lâm