Săn và giữ chân nhân tài công nghệ tại Trung Quốc
Các công ty công nghệ Trung Quốc được đánh giá đang bước vào "cuộc chiến" giành nhân tài công nghệ, đặc biệt là AI và bán dẫn. Trong đó, nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh triển khai chiến lược tuyển và giữ người với lương thưởng hậu hĩnh kèm nhiều đãi ngộ khác.
"Khóa người" bằng đãi ngộ
Theo SCMP, các công ty công nghệ Trung Quốc, đặc biệt là doanh nghiệp về AI và bán dẫn, đang triển khai kế hoạch "chưa từng có tiền lệ" nhằm chiêu mộ và giữ chân nhân tài. Loạt báo cáo tài chính gần đây cho thấy, làn sóng cấp phát cổ phiếu diễn ra ở mức rất lớn, từ tặng đến phân bổ cổ phiếu cho nhân viên để "khóa chặt" họ.
Ví dụ, công ty chip AI Cambricon Technologies đầu tuần trước cấp phát gần 600.000 cổ phiếu cho 124 nhân viên chủ chốt, tương đương khoảng 5,57 triệu nhân dân tệ (828.000 USD). Zhongji InnoLight, nhà sản xuất thiết bị thu phát quang sử dụng trong trung tâm dữ liệu, đầu tháng 8 cũng phân bổ 2,48 triệu cổ phiếu cho 99 nhân sự chủ chốt. Moore Threads, công ty sản xuất bộ xử lý đồ họa tại Bắc Kinh, đưa 1.080 thành viên, chiếm 85% lực lượng lao động, vào quỹ thưởng riêng. Nhà sản xuất thiết bị bán dẫn Advanced Micro-Fabrication Equipment China (AMEC) hồi tháng 3 công bố kế hoạch phân phối cổ phiếu hạn chế tới hơn 97% tổng số nhân viên.
Theo trang công nghệ TechNews (Đài Loan), Zhu Yiming, nhà sáng lập công ty sản xuất chip nhớ ChangXin Memory Technologies (CXMT), cam kết dành 50% cổ phần (tương đương 768 triệu cổ phiếu) cho hoạt động khuyến khích nhân viên trong vòng một thập kỷ, đồng thời tự loại mình khỏi danh sách. Ông cũng chưa từng nhận lương ở CXMT kể từ khi công ty thành lập năm 2016.
Tuần trước, Tencent thông báo trên website đã trao hơn 38,6 triệu cổ phiếu cho nhân viên, tương đương 0,42% tổng số cổ phiếu phát hành. MiniMax tại Thượng Hải hào phóng hơn khi cung cấp 1,16 triệu cổ phiếu cho nhân viên nhưng không kèm chỉ tiêu hiệu suất.
Săn nhân sự từ trên ghế nhà trường
Theo China Daily, các công ty Trung Quốc đang mở rộng mạnh mẽ nguồn nhân lực công nghệ, từ người vừa tốt nghiệp đại học đến sinh viên, thậm chí hướng tới cả thanh thiếu niên. Tháng 6, Tencent khởi động trại hè dành cho học sinh 13-18 tuổi, cung cấp chương trình cố vấn và đào tạo quản lý sản phẩm trí tuệ nhân tạo, robot và điện toán lượng tử trong thời gian 3-8 tuần.
Trước đó, tháng 10/2025, nhà sáng lập ByteDance Zhang Yiming thành lập trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận nhắm đến học sinh 16-18 tuổi. Trung tâm chọn 30 học sinh mỗi năm làm thực tập sinh nghiên cứu toàn thời gian trong các lĩnh vực AI, toán học và khoa học máy tính.
Tập đoàn ôtô Trung Quốc Geely hồi tháng 3 khởi động chương trình tuyển dụng nhân tài, tuyển chọn sinh viên ngay sau khi tốt nghiệp trung học và đảm bảo họ được đào tạo và có việc làm ngay với mức lương tương đương người tốt nghiệp đại học. Họ sẽ tham gia chương trình đào tạo riêng về AI, xe năng lượng mới, hàng không tầm thấp và công nghệ vệ tinh song song với việc học tập, trả phí 5.800 nhân dân tệ (800 USD) nhưng sẽ hoàn lại khi lấy chứng chỉ.
"Trí tuệ nhân tạo là ngành công nghiệp rất mới", Yunan Zhang, Phó chủ tịch của MiniMax, nói với Rest of World. "Nhiều kinh nghiệm làm việc trước đây không còn phù hợp hoặc thậm chí không còn là lợi thế. Bằng cấp học thuật cũng không phải tiêu chuẩn tuyệt đối. Chúng chỉ là tài liệu tham khảo. Chúng tôi muốn tìm kiếm trí thông minh bẩm sinh của một người".
Thay vì đơn thuần nhắm đến ứng viên trẻ tuổi, Zhang cho biết công ty đánh giá ứng viên dựa trên sự tò mò về trí tuệ, niềm đam mê với AI và bằng chứng về khả năng của họ. Theo ông, MiniMax hiện có độ tuổi nhân viên trung bình 29, hơn 73% làm việc trong bộ phận nghiên cứu và phát triển.
"Những doanh nghiệp chờ đến khi sinh viên tốt nghiệp mới tìm hiểu xem ai là người giỏi nhất, thì họ đã thất bại rồi", Vahid Haghzare, CEO công ty chuyên tuyển dụng nhân sự công nghệ khu vực châu Á và Trung Đông Silicon Valley Associates Recruitment, nói.
Theo dữ liệu từ nền tảng tuyển dụng Maimai (Trung Quốc) công bố đầu tháng 7, trong 5 tháng đầu năm, số lượng vị trí tuyển dụng tại các hội chợ việc làm trong khuôn viên trường đại học đã tăng 3,56% so với cùng kỳ năm ngoái. Lĩnh vực AI tăng mạnh nhất với 47,3%. Tỷ lệ bài đăng tuyển dụng AI cũng tăng từ 26,41% năm 2025 lên 37,56% nửa đầu năm 2026, có nghĩa là khoảng 4/10 vị trí tuyển dụng sinh viên mới tại Trung Quốc hiện liên quan đến AI.
"So với những năm trước, thay đổi lớn nhất trong tuyển dụng sinh viên năm nay là nhu cầu về nhân tài AI", một chuyên gia tuyển dụng của Alibaba nói với China Daily. "Hơn 80% vị trí tuyển dụng sinh viên năm nay của chúng tôi liên quan đến trí tuệ nhân tạo, trải rộng từ LLM, AI đa phương thức, cơ sở hạ tầng AI và ứng dụng AI".
Vẫn thiếu hụt
Công ty tư vấn quản trị chiến lược toàn cầu McKinsey ước tính, Trung Quốc có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt 5 triệu lao động trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo vào năm 2030. Các trường đại học và nguồn nhân lực hiện có chỉ đáp ứng được khoảng một phần ba nhu cầu.
Theo báo cáo AI Talent Report của Maimai đầu năm nay, mức lương trung bình hàng tháng cho các vị trí AI mới tháng 1-7/2025 là 61.475 nhân dân tệ (9.146 USD), tăng 4,33% so với cùng kỳ năm trước đó. 42,66% số người tuyển dụng mới được đề nghị lương trung bình hàng tháng 50.000- 80.000 nhân dân tệ (6.896-11.000 USD).
Với bán dẫn, báo cáo Cung và Cầu nhân tài ngành công nghiệp bán dẫn năm 2026 công bố tháng 6 ước tính Trung Quốc thiếu hơn 300.000 nhân sự. Trong đó, khoảng cách lớn nhất nằm ở vị trí kỹ thuật có kinh nghiệm, trong khi nguồn sinh viên mới tốt nghiệp không đủ để thay thế ngay nhân lực có thể làm việc tại nhà máy hoặc phòng thiết kế.
Tuy nhiên, theo Seoul Economic Daily, dù cuộc chiến nhân tài lan trên nhiều mặt trận, các công ty vẫn ưu tiên thu hút chuyên gia hơn. Dana Zheng, CEO của công ty tuyển dụng công nghệ Dolphin Leap Career, riêng lĩnh vực AI, lương dành cho chuyên gia "thường xuyên đạt 7 con số tính bằng nhân dân tệ", chỉ riêng lương cơ bản đã là 60.000 nhân dân tệ (8.886 USD) mỗi tháng, gấp khoảng 16 lần thu nhập trung bình của người dân Trung Quốc.
Còn theo China Newsweek, một số tiến sĩ tốt nghiệp chuyên về mô hình ngôn ngữ lớn từ Đại học Thanh Hoa đang nhận được lương hàng năm từ 6 triệu nhân dân tệ (892.000 USD).
Ở quy mô quốc gia, thông tin trên website Ủy ban quản lý khu phát triển công nghệ và công nghệ cao Đông Hồ Vũ Hán (WEHDZ) hồi tháng 6 cho biết đã khởi động chương trình "AI PhD 300" hướng tới thu hút các chuyên gia cả trong nước và trên toàn cầu, dự kiến tuyển khoảng 100 tiến sĩ mỗi năm, tổng cộng 300 người trong ba năm, tập trung vào chip AI, cảm biến thông minh và robot hình người.
Dù đãi ngộ lớn, các chuyên gia trong ngành cho biết chỉ tiền thôi chưa đủ để thu hút kỹ sư và nhà nghiên cứu hàng đầu. "Nhiều chuyên gia muốn tìm kiếm cơ hội làm việc với vấn đề phức tạp, tiếp cận dữ liệu chất lượng cao, tác động đến các quyết định kinh doanh và triển khai các giải pháp trên quy mô lớn", Edward Hsu, Trưởng bộ phận phân tích dữ liệu về chế độ đãi ngộ quốc tế của WTW, cho biết.
Haghzare của Silicon Valley Associates Recruitment đồng quan điểm. Theo ông, lương thưởng chỉ là yếu tố "thứ ba hoặc thứ tư" đối với giới chuyên gia. "Họ quan tâm nhiều hơn đến việc liệu có đủ tài nguyên máy tính hay không, và liệu các đồng nghiệp có ở đẳng cấp thế giới hay không", Haghzare nói.